قىرعىز دەنسوولۇق سايتى

كۅز ادامدىن چىراعى

kutman — Fri, 25 Jan 2013 19:17:37 GMT

كۅز ادامدىن چىراعى
- ار قانداي وورۇ ادامدىن دەن سوولۇعۇنا تەسكەرى تااسىرىن تئيگىزبەي قويبويت. كۅز وورۇلارى ادىس ەمەس كىشىگە از ساندا سىياقتۇۇ سەزئلەت جانا ۇچۇرۇندا قايرىلىشپاسا ادامدى مايىپ بولۇپ قالۇۇعا الىپ كەلەت. ۅزگۅچۅ ەلەت جەرىندە جاشاعان اتۇۇلدارىبىز اتالعان دارت تۇۇرالۇۇ تۉشۉنۉگۉ جوق جانا دارىگەر دا جەتئشپەيت ەمەسپى.
ەگەر اقىرقى 3 جىلقى ماالىماتقا كۅز چاپتىرساق (ۋوز) دۉينۅلۉك دەن سوولۇق بوربورۇنۇن بئلدىرۉۉسۉنۅ قاراعاندا علاۇكوما وورۇسۇنا چالدىققانداردىن سانى 70-10 ملن. ادامعا جەتەت. ئلىكتۅۅلۅرگۅ قاراساق بئر مىنۇتانىن ىچىندە اتالعان وورۇدان بئر ادام سوقۇر بولسو، دۉينۅ جۉزۉندۅ ار بئر ون مىنۇتادا بئر جاش نارىستە جابىرقايت.
علاۇكوما قانداي وورۇ ؟
- بۇل كۅزدۉن بئرى-بئرىنە جۇقپاعان ۅنۅكۅت دارت. كۅزدۉن ىچىندە باسىمدىن جوعورۇلاپ كەتئشىنەن پايدا بولوت. 40-50 جاشتان كىيىن ادامدىن دەنەسىندە قارتايۇ پروتسەسسى جۉرۅ باشتايت. كۅزدۉن ىچىنىن الدىڭقى بۅلۉگۉندۅ سۇيۇقتۇق كۅزدۉ ايلانىپ تۇرات. سۇيۇقتۇقتا ۋئتامىندەر، كۅزدۉن ىچىندەگى قاتمارلارعا كەرەكتۉۉ زاتتار بار. وشول سۇيۇقتۇق ۅتۅ تۇرعان جولدور جابىلىپ، قىسىلا باشتايت. ناتىيجادا باسىم پايدا بولۇپ، كۅزدۉن كۅرۉۉ نەرۋى جابىر تارتات. انى ۇچۇرۇندا دارىلاباسا سوولۇپ، كۅزدۉ ازئزدىككە الىپ كەلەت.
دارتتىن سەبەپتەرى
بئرىنچىدەن جاشتىن ۇلعايۇسۇ (40 جاشتان ۅيدۅ)
ۇقۇم-تۇقۇمۇندا كۅز وورۇسۇ بارلار
جۉرۅك وورۇسۇ مەنەن جابىرقاعاندار
قان باسىمى جوعورۇ بولعوندور
قان باسىمى تۅمۅندۅگۅندۅر
قانت ديابەتى وورۇسۇنا چالدىعۇۇ
مەەدەگى قان ايلانۇۇسۇ ناچار بولعوندور
شاقىي مەنەن وورۇعاندار
كۅپكۅ دەيرە عورمون العان وورۇلار ج.ب.

جاشقا قاراي بۅلسۅك
1. تۇباسا (ۋراجدەننىي) 3 جاشقا چەيىن
2. جاشتاردا (يۇنوشسكىي) 11دەن 35 جاشقا چەيىن
3. چوڭ ادامداردا 35 جاشتان ۅيدۅ
تۇباسا علاۇكوما- بالا تۉيۉلدۉك كەزىندە ەنەسى ار قانداي وورۇلارعا چالدىققان بولسو، تۅرۅلگۅن سوڭ نارىستەدە وورۇنۇن بەلگىلەرى بايقالات. كۅزدۉن ۇيالىشى، جاش قۇيۇلۇپ، كۅز ۅز ۅلچۅمۉنۅن چوڭۇرااق بولوت. ايرىم نارىستەلەر تۇباسا ازئز بولۇپ تۅرۅلۉشۅت. بئزدىن رايوندو اقىرقى 3 جىل ىچىندە تئلەككە قارشى 2 جاش نارىستە ۇشۇل وورۇ مەنەن تۅرۅلدۉ.

علاۇكوما وورۇسۇ 2 تۉرگۅ بۅلۉنۅت
1. اچىق بۇرچتۇۇ علاۇكوما
2. جابىق بۇرچتۇۇ علاۇكوما
اچىق بۇرچتۇۇ - علاۇكوما مەنەن 80%زى وورۇيت. بۇل تۉرۉ مەنەن جابىرقاعاندارعا باشتالىشىندا بايقالبايت. كەە بئر ۇچۇرلاردا عانا ورۇلۇۇلار كۅزدۉن سالماقتانۇۇسۇن، كۅزدۉن قارەكتەرىنىن وورۇقسۇنتقانىن سەزەت. كۅپچۉلۉك ۇچۇرلاردا وورۇلۇۇلار مۇنۇ ەتىبار الباي جۉرۅ بەرئشەت.
جابىق بۇرچتۇۇ - علاۇكوما ۅتۅ تەز ارادا قارماپ قالىشى مۉمكۉن. بۇل تۉرۉ كۅبۉنچۅ نەرۋ تامىرلارى ناچارلاعان ۇچۇردا پايدا بولوت. مىسالى، ۅتۅ قورققوندو، قايعىرعاندا، قاتۇۇ وورۇعاندا، مەە ۅتۅ قاتۇۇ چارچاعاندا، سپىرت ىچئمدىكتەرىن كۅپ قولدونعوندو ج.ب. اتالعان وورۇعا مۉنۅزدۉۉ بەلگىلەر: كۅزدۉن چاناعىنىن ۅتۅ وورۇسۇ، باشتىن ۅتۅ قاتۇۇ وورۇسۇ، كۅزدۉ تۉتۉن باسىپ قالعاندا، اچىق ۅڭدۅردۉن كۅرۉنۉشۉ (ۅزگۅچۅ جاشىل، سىيا تۉستۅر)، جۉرۅگۉ ايلانىپ، قۇسقۇسۇ كەلۉۉسۉ، الىنىن كەتئشى سەزئلەت. بۇل جاعدايلار بئر قانچا سااتقا، بئر نەچە كۉنگۅ چەيىن سوزۇلات. بارا-بارا كۅزدۉن كۅرۉۉسۉ ناچارلايت.
بەيتاپتارعا كۉمۉش سىرعا
- بەيتاپ ادام ۅز دارىگەرىنىن كۅزۅمۅلۉندۅ بولۇپ، بەرگەن دارىلاردى ۅز ۇچۇرۇندا پايدالانىپ تۇرۇۇسۇ ابزەل. ايرىم وورۇلۇۇلار كىچىنە جاقشى بولۇپ قالسا ەلە، دارىگەردىن كۅرسۅتمۅسۉن ۇنۇتۇپ، دارىلانۇۇنۇ ەستەرىنەن چىعارىپ جىبەرئشەت. وورۇلۇۇنۇن ۅزۉنۅ جاساعان مىنداي مامئلەسى البەتتە ۅزۉنۅ عانا زىيان الىپ كەلەت. علاۇكوما مەنەن وورۇعان ادام ىسىق ساۇناعا، مونچولورعو بارباشى كەرەك. اندان سىرتقارى قاراڭعى جەردە تۇرۇۇنۇن قاجەتى جوق. سەبەبى، قارەك چوڭويۇپ، بۇرچتۇ قىسىپ، باسىمدى كۅتۅرۉپ سالات. ۇقتاعان مەزگىلدە چالقادان جە قىرىنان جاتۇۇسۇ كەرەك. سۇيۇقتۇقتۇ از ىچۉۉ سۇنۇشتالات. سپىرتتىك ىچئمدىكتەردى قولدونبوو كەرەك.

تابىپچىلىق - ەلدىك مەدىتسىنا 2

kutman — Fri, 25 Jan 2013 19:16:34 GMT

تابىپچىلىق - ەلدىك مەدىتسىنا
تامىرچىنىن قۇپۇيا سىرى
(باشتالىشى گەزئتتىن
№78 سانىندا)
2. سۇۇق تامىر ۉچكۅ بۅلۉنۅت:
2.1. تۇباسا سۇۇقتۇق.
2.2. اشىنعان سۇۇقتۇق (وورۇلۇۇ)
2.3. جەل قاپتى تامىر (وورۇلۇۇ).
1. تۇباسا سۇۇق - تامىرعا ايالزاتى كىرەت. تامىرى كۅپپۅي، مەلۉۉن از-ازدان جۇمشاق، ىچتەن چەرتىپ سوعوت. ايال قانداي تۉيشۅلسۅ دا قان باسىمى ۅزگۅرۉلبۅيت. قان باسىمى ار دايىم تۅمۅن بولوت. بۇل ادام ۅزۉن-ۅزۉ سەرگەك، ىسىق-سۇۇققا چىدامدۇۇ، قىيمىل-اراكەتىنە جاراشا تەر چىعات، ىچكەن تاماعى ۅتۅ سىڭئمدۉۉ كەلەت.
2. سۇۇعۇ اشىنعان - نووقاس پەندەنىن كۉرۅۅ تامىرى كۅۅپ، تامىرى سولعۇن، جاي سوعۇپ، كەز-كەزدە تامىردىن سوعۇشۇ ۅزگۅرۉلۉپ توقتوپ قالات. بۇل وورۇلۇۇنۇن دەنەسى مۇزداق، ار قانداي وورۇعا چىدامى بولبوي، جالاقايلانىپ تەز-تەز ەتى ىسىتمالاپ تەمپەراتۇراسى كۅتۅرۉلۉپ، ىسىققا چىدامدۇۇ، سۇۇققا چىدامى جوق بولوت.
3. جەل قاپتى - بولعون وورۇلۇۇنۇن تامىرى ۅتۅ باس مىرت، كەز-كەزدە عانا بىلق-بىلق دەپ تامىرى قىسىلىپ سوعوت. جاقشى بايقاباسا مىنداي سىرقوونۇن تامىرى ۇۇرۇ بولوت. بۇل نووقاستىن دەنەسىن شئشىك باسقانى بايقالات. ۅزۉنۅ التىمىش ەكى مۉچۅسۉ تەڭ وورۇعانداي سەزئلەت.
4. چاربىسىن - ىسىق، سۇۇقتان بئردەي تاپ جەگەن وورۇلۇۇ ادام. تامىردىن قاعىشى - ىسىق جەل، سۇۇق جەل سوققوندوي سوعوت. بۇل نووقاس مۉنۅزدۉ تۇۇرا ەمەس قارماپ، اشتان اينىتىپ العاندار. كۅپ وورۇعاندار بولوت. مىنداي وورۇلۇۇ ادام ىسىقتانسا سۇۇقتۇققا، سۇۇقتانسا ىسىقتىققا كۅتۅرۉمدۉۉلۉگۉ جوق. بۇل وورۇلۇۇنۇ، ەركەك بولسو ىسىقتوو، ايال بولسو سۇۇقتوو كەرەك.
ار بئر ىسىق، سۇۇققا جاراشا №1دەن №9عا چەيىن مۉنۅزدۅۅ رەجئمى قولدونۇلات. (ەكىنچى بۅلۉمدۅن قارا).
سۅۅگۉ، قانى كۉيگۅن قاتۇۇ ىسىق ەمنەدەن پايدا بولوت ؟ قانتىپ مۉنۅزدۅسۅ ىسىق چىعات ؟ العاچ تۅرۅلگۅندۅ جاتىن ىسىعىن چىعارباي بات-بات سىرقوولوسو جانىباردىن مايىن ىچىرىپ، دەنەگە ۅتۅ سىڭگەندەن كىيىن جەلدەتپەي، دۇمبالاپ وروپ باققاندان ىسىق پايدا بولوت. ىمىرقايعا جانىباردىن مايىن كۅپ ىچىرسە، اندان قاتۇۇ ىسىق قالات. ال ەمى دەنەسىنە كۅپ سۉيكۅسۅ، سۅۅككۅ ىسىق پايدا بولوت. دۇمبالاپ باقسا، جەل ىسىق قالات. ۇۇل بالا - جاتىندان ىسىق تۅرۅلۅت، ال ەمى قىز بالا - سۇۇق تۅرۅلۅت.
بالا تۅرۅلگۅندۅ بئر اي كىر سامىن مەنەن جۇۇندۇرۇپ، بات-بات تۇز مەنەن كىرىنتسە بالادا ىسىق بولبويت. دەنەسى چىڭ بولوت. مىنداي بالدار وورۇعا چالدىقپايت. مۇنۇ ۇماي ەنەلەرىبئز ئلگەرتەن ەلە قولدونۇپ كەلئشكەن.
قاتۇۇ ىسىق - بۇل بەيتاپقا سۇۇ ىچۉۉگۅ بولبويت. انتكەنى، اشقازان، ىچەگئلەر قىرىندىسى سەزگەنگەندىكتەن تاماقتىن اش بولۇمدۇۇلۇعۇ ناچار بولۇپ، تاماققا تابئتى تارتپايت. قان باسىمى تۅمۅندۅپ، باشى ايلانات، جۉرۅگۉ دىرتئلدەپ تۇرات. مىنداي ادامدار تاماقتى تەز-تەز ىچىپ تۇرۇۇسۇ زارىل. انتپەسە، ىچەگىدەگى قۇرتتار ۅۅرچۉپ كەتئشى مۉمكۉن. مىنداي ادامدارعا ار دايىم مۉنۅز تاماق ىچۉۉ سۇنۇش قىلىنات. انتپەسە، سارىق، اشقازان، ىچەگى-قارىن، گەمورروي وورۇلارىنا چالدىعات.
مىنداي ادامدار 1 جىلدا 3 جولۇ №9 رەجئمدى قارماپ، اندان كىيىن تامىرچىنىن كۅزۅمۅلۉ مەنەن №7 رەجئمدى قولدونوت.
سۅۅگۉ ىسىق - بەيتاپ الىنا جاراشا سۇۇ ىچۉۉ جولۇ مەنەن ىسىعىن چىعارات. ەگەردە ىسىعى چىقپاي جۉرۅ بەرسە، ەت مەنەن تەرىنىن ورتوسۇندا مايدا قان تامىرلار ىسىلى-سۇۇقتۇۇ بولۇپ سەزگەنىپ، دەنەنى قىچىشتىرعان اللەرگىيا، ەكزەما، بۅرۉ جاتىش سىياقتۇۇ وورۇلار، ۇل-عايىپ قالعانداردىن دەنەسىندە تۉلۅمۅ قىچىتقى پايدا بولوت. ال عانا ەمەس، ۅپكۅ، جۉرۅك، سۅۅك وورۇلارىنا دا چالدىعات، الار مۉنۅزدۅپ تاماق ىچىپ، №1 رەجئمدى قولدونۇۇعا تئيئش، اندان سوڭ №7 رەجئمگە ۅتۅت.
جەل ىسىق - بۇل نووقاستىن قان باسىمى جوعورۇ بولعوندۇقتان قىزىل جۉگۉرۉك، باشتان ۇرۇنعان شاقىيلۇۇ وورۇلار مازەسىن الات. باشى بئردە ىسىپ، بئردە چىيرىعىپ تۇرات. تۉردۉۉ وورۇعا چىدامى جوق كەلەت. دەنەسى قارا-كۅك، سارعىچ تارتقاندا سۇۇ ىچۉۉگۅ تىيۇۇ سالىنات. تامىردىن قىسىمدۇۇلۇعۇ قاندىن ايلانىشىنا توسقوولدۇق قىلات.
ەگەردە نەرۋ تۉتۉكچۅلۅرۉ سۇۇققا چالدىقسا كۅپ ويلونۇپ، قاتۇۇ كەيىسە، چوچۇسا جە ىچئمدىكتى كۅپ ىچىپ جۉرگۅن بولسو شال وورۇعا،وشوندوي ەلە وستيوحوندروز وورۇسۇنا تۇش كەلەت. جەل ىسىقچاندىن پايدا بولۇشۇ ىسىق بۇۇنۇ جە ىسىقتىقتى كۅپ قولدونعوندون، ار قانداي كۉچتۉۉ تاماقتاردى سىڭىرۉۉسۉنۅ قاراباي ىچكەندىكتەن پايدا بولوت.
بۇل وورۇلۇۇلارعا سۇۇ ىچۉۉگۅ، ۋاننا ارقىلۇۇ بۇۇلانۇۇعا بولبويت. الارعا 100% بۇۇلانۇۇ جە №7 رەجئمى قولدونۇلات. وشوندوي ەلە قان الۇۇ جولۇ مەنەن دا سىرقوو پەندەنى دارتتان ارىلتۇۇعا بولوت.
سۇۇعۇ اشىنعان - وورۇلۇۇنۇن دەنەسى مۇزداق تارتىپ، تۉردۉۉ وورۇعا چىدامسىز كەلەت. ەتى تەز-تەز ىسىپ، كەەدە چىيرىعىپ، ساسىق تەر باسىپ تۇرات. دەنەسىنە جەل شئشىك پايدا بولۇپ، بئردە جوق بولۇپ كەتەت.
بۇل وورۇ ۅز ماالىندا دەنەگە ازىق جەتكىربەگەن سەبەپتۉۉ پايدا بولعون. انداي ادامدار بئردە تاماق ىچسە، كەەدە اچقا قالىپ جۉرۅ بەرگەن سەبەپتۉۉ انىن دەنەسىنە قاتۇۇ سۇۇق تىيەت. وشوندون ۇلام بۉتكۅن بويۇ، مۇرداعى ناچار مۉچۅلۅرۉ السىزدانىپ، نەرۋ تۉتۉكچۅلۅرۉ بوشوڭدوپ، ار قانداي وورۇعا چالدىعات. بۇل وورۇلۇۇنۇ ىسىعىنا ايلاندىرۇۇ كەرەك. ال ۉچۉن №5 رەجئمدى قولدونعوندون كىيىن 100% بۇۇدايدى، №2، №3 رەجئمدى قارماعاندان
كىيىن اقىرىندا №7 رەجئم قولدونۇلات.
جەل قاپتى - وورۇسۇ مەنەن كۅبۉنچۅ ايالدار وورۇيت. الار تۅرۅتتۅن كىيىن سۇۇققا ۇرۇنۇپ، جەلدەتىپ الىشات (ايرىقچا جاش تۅرۅگۅن كەلىندەر). جەل قاپتىعا تۇش كەلبەس ۉچۉن 40 كۉن قاتارى مەنەن قوردو (سۉزمۅ قاتىقتاعان كۉرۉچتۉن قايناتماسى) ىچئش كەرەك.
ەركەك ادام چاندا عانا جەل قاپتى مەنەن وورۇيت. دەنەسىنەن قاندايدىر بئر جارات الىپ، انى ۅز ۇباعىندا دارىلاباسا، ۇشۇل وورۇ پايدا بولوت.
جەل قاپتى وورۇسۇ مەنەن وورۇعانداردى ۇلعايعان سايىن جەل شئشىك باسات. 62 مۉچۅسۉ وورۇ سەزئلەت. انى جەر وروو، مۉنۅزدۅۅ، №2، №3، №7 رەجئمدەردى قولدونۇۇ مەنەن ايىقتىرۇۇعا بولوت.
چاربىسىن - ىسىلۇۇ سۇۇققا چالدىعىپ، ۅز ماالىندا تاماقتانباعاندىقتان، وشوندوي ەلە ىسىق-سۇۇعۇن تۇۇرا ەمەس چىعارعاندىقتان پايدا بولوت.
ەركەك ادام №7 رەجئمدى قولدونو باشتاپ №5 رەجئم مەنەن بۉتۉرۅت. ال ەمى ايال بولسو №5 رەجئمدەن باشتاپ №7 رەجئم مەنەن بۉتۉرۅت. ىسىقتى سۇۇق، سۇۇقتۇ ىسىق جەڭەت.
ەسكەرتۉۉ: دارىلانۇۇ دايىما تامىرچىنىن كۅزۅ-مۅلۉ مەنەن جۉرگۉزۉلۅت.
دۉيشۅنبەك چومو ۇۇلۇ
(ۇلاندىسى كىيىنكى
"دەن سوولۇق"بەتىندە)

تابىپچىلىق - ەلدىك مەدىتسىنا

kutman — Fri, 25 Jan 2013 19:12:31 GMT

تابىپچىلىق - ەلدىك مەدىتسىنا
تامىرچىنىن قۇپۇيا سىرى
ەگەردە ەلدىك تابىپچىلىقتىن نە بئر سىردۇۇ ىقمالارىن بۉگۉنكۉ كۉندۅگۉ مەدىتسىنا قىزماتكەرلەرى بئلە جۉرسۅ، الار اندان ەچ نەرسە ۇتتۇرباس ەلە. بايىرقى قىرعىز ەل مەدىتسىناسىنىن باشاتى جۅنۉندۅگۉ ماالىماتتار تەە بايىرتادان كەلە جاتقان جوموق قاتارى ەسەپتەلگەنى مەنەن ار بئر تابىپتىن جەكە ۅزۉنۅ عانا تااندىق سانالعان تاجرىيبالىق ىقمالارى بار.
بايىرقى قىل تامىردى تۅپ قارماي بئلگەن اتا-بابالارىبىز تامىر قارموو ارقىلۇۇ سىرقوو پەندەنىن دارتىن بئلىپ، انىن تابىن ىسىق-سۇۇققا بۅلۉۉ مەنەن دارىلاپ، ايىقتىرىپ كەلگەنى باارىبىزعا ماالىم. دەگەلە، بۇل - تامىر قارموو ۇسۇلۇ تەە كۅۅنۅ-ۅتمۉشتۅن ەلدىك مەدىتسىنانىن نەگئزگى ۅزۅگۉن تۉزۉپ كەلگەن.
تامىر قارموو دەگەنىبئزدىن ۅزۉ ەمنە ؟
انى قالىڭ قارا بۇقارا قانداي تۉشۉنۅت ؟ ۇشۇعا ازىنوولاق ۅز ويۇمدۇ چۉرگۅي كەتەيىن. تامىر قارموو مۉنۅزگۅ بايلانىشتۇۇ. وشول سەبەپتۉۉ ادەگەندە مۉنۅز دەگەن سۅز ماانىسىن اچىپ الساق جۅندۉۉ بولچۇداي...
مۉنۅز - 1-ماانىسى - ادامدىن تابىنىن ىسىق-سۇۇققا بۅلۉنۉۉسۉ دەگەن ماانىدەگى ەلدىن مەدىتسىنالىق تەرمىن سۅزۉ.
2-ماانىسى - وشول وورۇلۇۇ جە نووقاس پەندەگە تاماقتى تاپتاپ، قىلداپ بەرۉۉ. تاعىرااق ايتقاندا سىرقوو پەندەنىن تابىنىن ىسىقچان، سۇۇقچاندىعىنا قاراپ انىن ازىقتانۇۇچۇ تاماعىنىن مۉنۅزۉن اجىراتىپ، ۅز ەرەجەسى مەنەن ىچىرىپ تۇرۇۇ.
ەسكەرتۉۉ: مۉنۅز - تەرمىنى فارسىنىن مىجاز (ادامدىن ىسىقچان، سۇۇقچان تابى) - سۅزۉنۅن كەلىپ چىققان. قىرعىز تئلىنە كىرگەندە شارتقا بايلانىشتۇۇ تۉردۉۉ ايماقتا تۉردۉۉچۅ اتالىپ كەتكەن.
ماسەلەن: تالاس، قارا-بالتا ايماعىندا - دۉمبۉلۅز - دەپ اتالات.
ىسىق-كۅل، توقموق، چۉيدۅ، سۇۇسامىر، جۇمعال، توقتوعۇل، جالال-اباد ايماقتارىندا - مۉنۅز - دەپ اتالىپ قالعان.
نارىن، قوچقور، الاي، قارا-قۇلجا، قارا-سۇۇ ايماقتارىندا - مۉزۅس - دەپ اتالات.
ال ەمى قىزىل-قىيا، نووقات، باتكەن، لەيلەك چۅلكۅمدۅرۉندۅ - مئزاز-مىجاس-مئزاس - دەپ اتالات.
ۅزبەكستاندىق قىرعىزداردا، قارا-تەگىن، جەرگە-تال قىرعىزدارىندا - مىجوس-مئزىس-مۇجوس-مىجاز - دەپ اتالات.
مۇنۇن باارى بارىپ كەلىپ ەلە ادام تابى ەمەس، وشول ادام ازىقتانعان تاماقتىن ىسىقچان، سۇۇقچان تۇيۇلعان تابى بولۇپ سانالات.
مۇنۇ ورۇستاردا - دىيەتا - دەپ قوەت.
تامىر قارموو - دال ۇشۇل مۉنۅز - ارقىلۇۇ ادامدىن تابىنىن ىسىعىن-سۇۇعۇن ايىرمالاپ، قاندىن سوعۇۇ ىرعاعىن باقىلاپ ولتۇرۇپ وشوعو جاراشا نووقاستىن ەمنەدەن وورۇعانىن تاقتاپ الۇۇ... دال ۇشۇل تامىر قارموو مەنەن قان تامىرىنىن قانداي ىرعاقتا قاعۇۇسۇن انىقتاپ العان سوڭ، انىن ئلدەتىنىن پايدا بولۇۇ سەبەبى انىقتالات. وشوندون كىيىن عانا وورۇلۇۇنۇن ئلدەتىن ايىقتىرۇۇ ۉچۉن تۉردۉۉ دارى چۅپتۅر، الاردان جاسالعان دارى-دارمەكتەر قولدونۇلا باشتايت. ەگەر نووقاستىن دارتىنا چۅپتۅن جانا باشقا قاناتتۇۇنۇن، جاپايى جىرتقىچ-جانىبارلاردىن، قايبەرەندەردىن ەتىن، ۅتۉن، بوورۇن ج.ب. تۉردۉۉ مۉچۅلۅرۉن پايدالانۇۇنۇن زارىلچىلىعى بولبوسو، اندا نووقاستاپ جاتقان پەندەنىن ئلدەتىن قان الۇۇ، ۇقالوو، ۉزۉۉ، جەر ورووعو سالىپ بۇۇلوو جولۇ مەنەن ايىقتى-
رۇۇعا بولوت.
تابئياتتا ادام بالاسىنان تارتىپ، جان-جانىبارلار، وشوندوي ەلە ۅسۉمدۉكتۅرگۅ چەيىن ەركەك-ۇرعااچى بولۇپ ەكى چوڭ توپقو بۅلۉنۅت.
ەركەك دەگەنى - ىسىق.
ۇرعااچى دەگەنى - سۇۇق.
تامىر قارموونۇ كۅرۉنگۅن ەلە پەندەزاتقا ۉيرۅتۉۉ مۉمكۉن ەمەس. ۇقۇم-تۇقۇمۇنداعى قاندان جە ۅزۉنۉن دەەرىندە جارالعان تۇباسا سەزئمى مەنەن عانا تامىرچى بولو الات. ادام بالاسىنىن تامىرى مۉنۅت سايىن ۅزگۅرۉلۅت. ا تۇباسا تامىر ۅزگۅرۉلبۅيت. ۇشۇنۇ سەزگەن عانا ادام جە قىل تابىپ، نۇقۇرا تامىرچى.
تامىر قارموونۇن 3 تۉرۉ بار:
1. ىسىق.
2. سۇۇق.
3. چاربىسىن.
1. ىسىق قان تامىر ۉچكۅ بۅلۉنۅت:
1.1. تۇباسا ىسىق
1.2. سۅۅك جانا قاتىق كۉيگۅن ىسىق.
1.3. ىسىق جەل.
تۇباسا ىسىق تامىر - دايىما ەركەككە عانا مۉنۅزدۉۉ، تىيەشەلۉۉ. تامىردىن قاعۇۇ ىرعاعى قىسىلىپ، ەتتەن سۅۅكتۉ كۅزدۅي تىز-تىز ەتىپ، تەز-تەز ىچىنەن مەلۉۉن سوعوت. مىنداي ادامداردىن باسقان-تۇرعانى تىڭ، سەرگەك بولۇپ، ىچكەن-جەگەنى اش بولۇمدۇۇ كەلەت. ال سۇيۇقتۇقتۇ كۅتۅرۅت.
سۅۅگۉ ىسىق جە قاتىق ىسىق - كۉرۅۅ تامىرلار كۅپپۅي، تەز-تەز سۅۅكتۅن ەتتى كۅزدۅي سىرتتان سوعوت. بۇل نووقاستىن پەيئلى قاتىق، ەتى جۇقا، ەچ سەمىربەگەن، ار ۇباق دەنەسى ىسىق بولوت. تاماعىنىن اش بولۇمدۇۇلۇعۇ ناچار. كۅڭۉلۉ اچىلباي، باس مىرت جۉرۅت.
جەل ىسىقچان تامىرعا - سىرقوو ادامدار كىرەت. تامىردىن قاعىشى ەت مەنەن تەرىنى جارا بۅلۉپ، لاق-لاق ەتىپ سىرتتان سوعوت. بۇل نووقاس دايىما ۉشۉك-
چۅل. قان باسىمى جوعورۇ بولۇپ، دەنە قارا-كۅك تارتىپ، دەنەدە ۇيۇعان قان تۇرات.
دايىما قاندىن ايلانۇۇسۇنۇن ناچارلىعى سەزئلەت.
دۉيشۅنبەك چومو ۇۇلۇ

ساسىق تۇموودون جۅنۅكۅي ارعادا ايىعۇۇ

kutman — Fri, 25 Jan 2013 19:01:30 GMT

ساستۇموو
سۇۇق تئيگەندە كۅبۉنچۅ ادامدار تاماق ىچكىسى كەلبەي، اپپەتئتىن جوعوتوت. بۇل قادئمكى تابىگىي رياقتسئيا. وورۇعان جانىبارلاردى قاراساڭار - الار تاماق ىچئشپەيت. كىشى عانا جاراتىلىشقا قارشى چىعىپ، ۅجۅردۅنۉپ تاماق ىچەت. بۇل زىياندۇۇ. دەنەدەگى تابىگىي دارىلووچۇ كۉچتۅرگۅ توسقوولدۇق قىلباش كەرەك - الار ەمنە قىلىشتى، قانتىپ ازىقتانىشتى بئزدەن جاقشى بئلئشەت. اقىلمان ورگانئزمئڭئزگە ئشەنئم ارتىڭىز. ەگەردە تاماق-اش جۉرۅككۅ باسپاسا، زوردوپ كەرەگى جوق، تاماق سىڭىرگەنگە السىز - دەمەك، باردىق كۉچۉن دەنسوولۇقتۇ قورعووعو جۇمشاعان.
ەچ قانداي دارى-دارمەك جوق ەلە ساستۇموونۇ بئر كۉندۅ ايىقتىرىپ قويسو بولوت. بئر سۇتقا ەچ قانداي تاماق ىچپەي، تىنباي تازا سۇۇ ىچە بەرىڭئز. كىچىنە جىلىتساڭىز دا بولوت. باشقا ەچ قانداي سۇيۇقتۇق ىچپەڭئز. بئر سۇتقادا 1،5-2 لئتر سۇۇ ىچىڭئز. ناتىيجادا ورگانئزم باردىق زىياندۇۇ زاتتار مەنەن ىنفەكتسئيادان تازالانىپ، ايىعۇۇنۇ ەرتەلەتەت. بئروق السىراعان وورۇلۇۇلار، قانىندا قانت از بولعوندور، مەەنىن قان مەنەن قامسىز بولۇشۇ تۅمۅن بولسو جانا ۅتۅ قارى ادامدار مىنداي جول مەنەن دارىلانۇۇعا تاقىر بولبويت. ەگەردە ىنفەكتسئيا ورگانئزمگە ۅتۉشۉپ كەتسە، اندا اچقاچىلىق مەنەن دارىلاي البايسىز. اندا تاماق-اشتى قولدون كەلئشىنچە ازىرااق ىچىپ، ىنفەكتسئيانى ۅلتۉرگۅن ازىقتاردى جەي باشتاش كەرەك: چەسنوق، اچۇۇ قالەمپىر، حرەن، دەڭئز جاشىلچالارى جانا بالىرلار، كۅك چاي.
مۇرۇندان تىنباي سۇۇ قۇيۇلا بەرسە (حرونىچەسكىي ناس مورق)، اندا سۉت ازىقتاردىن، قانتتىن، سۇيۇقتۇقتۇن اشىقچا بولعونۇنۇن بەلگىسى. بۇل ازىقتاردى توقتوتۇپ، سۇيۇقتۇقتۇ از ىچئش كەرەك.

دەنسوولۇق دەگەن ەمىنە ؟

kutman — Fri, 25 Jan 2013 18:54:56 GMT

دەنسوولۇق دەگەن ەمىنە ؟
وورۇ دەگەن ەمىنە ؟
ادام بالاسى - جاراتىلىشتىن بئر بۅلۉگۉ، ال تابئيعاتتىن مىيزامدارى مەنەن جارالات، جاشايت، ۅلۅت - بۇل اينىقسىز فاقت. بئروق ادام تابئيعات مىيزامدارىنان تايىپ، قانتىپ بۇزۇپ العانىن ۅزۉ بئلبەي قالات. كەە بئرلەر دال وشول مىيزامدار مەنەن ادام تىرۉۉ ەكەنىن دا تۉشۉنبۅيت. تابئيعات مىيزامدارىن ساقتاعان ادام عانا دەنسوولۇقتا بولوت. وورۇ - بۇل تابئيعات مىيزامدارىن بۇزۇۇ ەلە. جاراتىلىشتا باارى ۅز وردۇ مەنەن، باارى اجايىپ، باارى ەرئش-ارقاق. وورۇ، دارت، كەسەل دەگەنىبئز - وشول ەرئش-ارقاقتىقتىن بۇزۇلۇشۇ.
بۉگۉنكۉ دۉينۅنۉ قاراساڭ - تەكشى بئلئمدۉۉ ادامداردىن دۉينۅسۉندۅي كۅرۉنۅت. بئروق ئلئمدەن الىنعان بئلئم دۉينۅتاانۇۇ مەنەن ادامتاانۇۇدان ۅتۅ ەلە الىس ەكەنىن بۅركۉڭۉزدۅي كۅرۉڭۉز. انداي بئلئم ادامداردى باقتىلۇۇ قىلالبايت، دەنسوولۇق بەربەيت، عارمونئيانى بۇزات. ادامزات تەحنىكانىن تۇۇ چوقۇسۇنا جەتسە دا، ال تەحنىكاڭ تاماق سىڭىرە الباعاندان، جۉرۅك وورۇعاندان جانا باشقا كۅپتۅگۅن كەسەلدەردەن ساقتاپ قالالبايت. ازىرقىداي زور بئلئمى بار ادام دالە بولسو ۅزۉن تاانىپ بئلالبادى. كىچىنە سىرقوولوسو ەلە دارى ىچىپ، ۇباقتىلۇۇ وورۇبوونۇن اراكەتىن عانا جاسايت، ال وورۇ ەمنەدەن كەلىپ چىققانىن ويلوپ دا قويعۇسۇ كەلبەيت.
قانداي عانا وورۇ بولبوسۇن - بۇل تابئيعاتتىن، ادام ورگانئزمىنىن ەلەمەنتارلۇۇ مىيزامدارىنىن ودونو بۇزۇلۇشۇ بولۇپ سانالات. وورۇنۇ جالاڭ ەلە دارىلار مەنەن ايىقتىرا البايسىڭ، انتكەنى، چىنداپ ايىعۇۇ ۉچۉن بئرىنچى كەزەكتە دەنەنىن بيولوگىيالىق مىيزامدارىن قالىپقا سالىش كەرەك، ال ۉچۉن دەنسوولۇق مىيزامدارىن بئلۉۉ زارىل. تئلەككە قارشى، ازىرقى مەدىتسىنا دەنسوولۇق مىيزامدارىن ئزئلدەبەيت. مەدىتسىنا وورۇلاردى عانا ئزئلدەپ كەلەت. وورۇ مەنەن كۉرۅشۅت دا، ورگانئزمدى قالىپقا سالۇۇنۇ ويلوبويت. دوقتۇرلار بئرىنچى كەزەكتە وورۇدان جىيىنتىق چىعارات. انداي ەمەس، چىندىعىندا دەنسوولۇقتۇن ۅزۉنۅن جىيىنتىق چىعىشى كەرەك. مەدىتسىنالىق ىنستئتۇتتاردا دەنسوولۇقتۇ وقۇتپايت، ستۇدەنت-مەدىكتەرگە دەنسوولۇعۇ تازا ادامدى ئزئلدەتتىربەيت. مەدىتسىنانىن پروفەسسورلورۇ دەنسوولۇق جۅنۉندۅ لەكتسئيا وقۇشپايت، ايتقاندارى ەلە، دەگەندەرى ەلە - وورۇ، وورۇ، وورۇ. دەنسوولۇق ەمنە ەكەنىن بئلبەي تۇرۇپ، ادامدى دارىلوو مۉمكۉن ەمەس.
دەنسوولۇق ەمنە ەكەنىن بئلبەگەن مەدىتسىنا بئر جاعىن دارىلاپ جاتسا، بئر جاعىن ۅلتۉرۉپ جاتقان بولوت. ازىرقى ۋراچتار ار بئر وورۇ مەنەن ۅزۉنچۅ كۉرۅشۅت، بئروق ورگانئزم تولۇق قاندۇۇ دەنسوولۇققا ەە بولالباي قالات. چىندىعىندا بۉگۉنكۉ مەدىتسىنا ادامعا مەحانىكالىق تۉردۅ مامئلە قىلات، دەنەنى ار قانداي ورگانداردان عانا تۇرعان قۇتۇچاداي كۅرۅت، تابئيعات مەنەن ەرئش-ارقاق چۇلۇ بئر بۉتۉندۉك قاتارى قارابايت. دەگەنئم، دەنەنى ار قايسى بۅلۉككۅ بۅلۉپ قاراپ، ار بئر ادىس-ۋراچ ۅزۉنۅ تىيەشەلۉۉ عانا فراعمەنتكە كۅڭۉل بۇرات. انداي ادىس-دوقتۇرلارعا: "ايلانايىن دوقتۇر، مەن اناتومئيالىق اتلاس ەمەس مىن، اداممىن!" دەپ جەر ساباپ قىيقىرعىڭ كەلەت.
چىعىشتا مەدىتسىنا ەچ قاچان ئلئمدىن بئر بۅلۉمۉ بولعون ەمەس. ادامتاانۇۇ وقۇۇسۇ بولعون. چىعىشتىن بايىرقى دارىگەرلەرى ادام جاشووسۇن ۅزگۅرتمۅيۉنچۅ، دۉينۅگۅ بولعون كۅزقاراشىن عارمونئيالىق نۇققا سالمايىنچا، جامان، قاراڭعى ويلورۇن جاقشى وي، ارۇۇ تئلەككە بۇرمايىنچا ايىقتىرۇۇ مۉمكۉن ەمەس ەكەنىن بئلئشكەن. وشوندۇقتان سالتتۇۇ چىعىش مەدىتسىناسى چىعىش فئلوسوفئياسىنىن القاعىندا تۇرات. ا چىعىش فئلوسوفئياسىنىن باشقى ماقساتى - بەيپئل تۇرمۇش، جاراتىلىش مەنەن عارمونئيادا بولۇۇ. بۇل فئلوسوفئيانىن نەگئزىندە قىتايدىن فەن-شۇي ىسقۇسستۋوسۇ، جاپوندوردۇن تاماق ىچۉۉ سىستەماسى، چىعىش كۉرۅشتۅرۉ، يوعا جارالعان.
ادام ورگانئزمى - بۇل چۇلۇ بئر بۉتۉن سىستەما: دەنە دا، وي، ەس-اقىل دا، جان دا، جاشوو وبرازى دا بئرى-بئرى مەنەن بايلانىشتا. بئر ەلە جەرىڭ وورۇپ جاتسا - اندا بۇل جالپى ورگانئزمدىن وورۇعانى، تۇۇرا ەمەس تاماق ىچۉۉنۉن، جامان ويلورعو بەرئلۉۉنۉن كۅرسۅتكۉچۉ، جاراتىلىشتان، انىن مىيزامدارىنان چەتتەگەندىن بەلگىسى.
ەڭ باشقىسى - ورگانئزم - ۅزۉن-ۅزۉ قالىپقا سالعان سىستەما. تابئيعاتتىن داانىشماندىعىن كۅر: ورگانئزم ۅزۉن قالىپقا سالعاندى بئلەت، جاڭىرات، ۅنۉگۅت، ار بئر وورۇ مەنەن كۉرۅشۅت. وشوندۇقتان ار بئر وورۇ مەنەن ۅزۉنچۅ كۉرۅشپۅي، دەنەنىن جالپى ابالىن قالىپقا سالۇۇ كەرەك. ۅز-ۅزۉنچۅ وورۇ بولبويت، بۉتۉندۅي ورگانئزمدىن عانا وورۇسۇ بار.
كۅپچۉلۉك وورۇ سىرتقى سەبەپتەردەن: قول جۇۇباعاندان، ىنفەكتسئيا كىرگەندەن، وورۇلۇۇ مەنەن بولعون بايلانىشتان، سىرتقى چۅيرۅنۉن تااسىرىنەن، تۇقۇم قۇبالووچۇلۇقتان ج.ب.دان كەلەت دەپ ويلوشوت. وي، بوتوم، تۇقۇم قۇبالاعان وورۇ دا بئر كەزدە پايدا بولعون دا. ئزئلدۅۅلۅر كۅرسۅتكۅندۅي، وپوقشوش ەلە سىرتقى تااسىردەن بئر ادام وورۇسا، بئرى وورۇبايت. ىنفەكتسئيانى قوزعوعون مىكروورگانئزمدەر دەەرلىك باردىق ادامداردىن دەنەسىندە بولوت، بئروق بئرى وورۇيت، بئرى وورۇبايت، بئرىندە ىنفەكتسئيا كۅبۅيۉپ، وورۇ جاراتات، ا بئرىندە ىنفەكتسئيا جاراتقان مىكروورگانئزمدەر قوزعولبوي، دەنەگە باش ئيىپ جاشاي بەرەت.
دەمەك، سىرتقى تااسىر انچەيىن ماانئلۉۉ ەمەس. دارتتىن جارالىش سەبەبى بئرۅۅ ەلە: تابئيعاتتىن مىيزامدارى بۇزۇلعاندا زىياندۇۇ مىكروورگانئزمدەر بولۇپ كۅربۅگۅندۅي تەزدىكتە كۅبۅيۅت، ۇقۇمدان-تۇقۇمعا ۅتچۉ وورۇلار قوزعولوت. ا مىيزامدار ادام تۇۇرا ەمەس جاشاعاندا بۇزۇلات. انان "قوقۇيلاپ" وورۇپ جاتىپ قالاسىڭ.
ەچ قاچان وورۇنۇ قۇدايدىن سالعان ازابىنداي قاراباش كەرەك. وورۇ - بۇل دەنەنىن قورعونۇچ كۉچتۅرۉن ئشتەتىپ، بۇزۇلعان بالانستى قالىپقا سالۇۇ اراكەتى. ازىرقى ايتقانىم ادامدارعا تۉشۉنۉكسۉز ۇعۇلار، بئروق دارت دۇشمان قاتارى ەمەس، جاردامچى قاتارى كەلەت. وورۇ: "ەي، دەنەڭ بالانستى جوعوتتۇ" دەپ ورگانئزمدەگى تەڭ سالماقتۇۇلۇقتۇ ورنوتۇۇعا جاردام بەرەت. اۋارئيا بولعوندو، تەز جاردام بولعوندوي ەلە كەپ.
دەمەك، وورۇ، دارت - اۋارئيا جۅنۉندۅ سىگنال، جاردام بەرۉۉ سىستەماسىنىن ئشتەي باشتاشى. مىنداي ۇچۇردا مەدىكتەردەي وورۇ مەنەن عانا الپۇرۇشۇش كەرەكپى ؟ جوق، وورۇ - پاتالوگىيا ەمەس، ورگانئزم تارابىنان ۅزۉنۅن-ۅزۉ جاردام بەرۉۉ سىستەماسى. مەدىتسىنا وورۇنۇ دارىلاباي ەلە، انىن سئمپتومدورۇن جوق قىلات دا، انىن تۉپكۉ سەبەبىن جوعوتپويت. سئمپتومدور - بولعونۇ بەلگى، سىگنال عانا بولسو، انى جوق قىلعاندا ەمنە پايدا ؟ ەگەردە وورۇ دەنەنىن السىراي باشتاعانىنان قابار بەرسە، ار بئر وورۇ مەنەن ۅزۉنچۅ كۉرۅشۉۉنۉن جولدورۇن ئزدەپ كەرەگى جوق. ورگانئزمگە دەنسوولۇقتۇ تولۇعۇ مەنەن قايتارىش زارىل.
تابئيعات ادام دەنەسىنە ەرئش-ارقاقتىق پرىنتسىپتەرىن سالىپ قويعون. ورگانئزم قانداي بولۇشۇ كەرەكتىگىن ۅزۉ "بئلەت". وشوندۇقتان ار بئر ادامدا وشول عارمونئيانى، دەنسوولۇقتۇ ساقتاعان كۉچتۅر بار. تابئيعات ورگانئزمدى ۅزۉن-ۅزۉ دارىلاعان سىستەما قىلىپ جاراتقان. ادامدا ۇشۇنداي زور كۉچ بار دەيسىڭ، قانداي عانا وورۇ بولبوسۇن، ال ۅزۉن دارىلووعو دارامەتى جەتەت. قايتالايم، ار بئر ادامدا، اتۉگۉل "ايىقپاس" دەگەن كەسەلگە تۇشۇققان ادامدا دا كەسەل مەنەن كۉرۅشۉۉگۅ دايار كۉچ قالات. بولعونۇ انى ويعوتۇپ، قولدونو بئلۉۉ كەرەك.
دەنسوولۇق سىستەماسى دارىلوونۇن تابىگىي مەتوتدورۇن عانا قولدونوت، وشوندو عانا ورگانئزمدى دارىلووچۇ كۉچتۅر ويعونوت. ەگەردە وشول كۉچتۅرگۅ ەچ نەرسە توسقوولدۇق قىلباسا، دەنە كۅپتۅگۅن وورۇلاردى قابىل الباي قوەت. ادامدا تىفتىن، قۇرعاق ۇچۇقتۇن، چۇمانىن، حولەرانىن جانا باشقا كۅپتۅگۅن دارتتاردىن مىكروبدورۇ جاشاعانى مەنەن، ورگانئزم تازا بولسو، اندا كلەتقالارىبىز دۉينۅدۅگۉ كۅپتۅگۅن زىياندۇۇ مىكروورگانئزمدەر مەنەن ەرئش-ارقاق جاشاي بەرەت، ورتولورۇندا ايىعىشقان سوعۇش باشتالبايت.
قىيمىل-اراكەت، تۇۇرا تاماقتانۇۇ، تۇۇرا دەم الۇۇ، جارىق، كۉن، ابا، سۇۇ، تازا وي، ورگانئزمدىن ەنەرگەتىكالىق تەڭ سالماقتۇۇلۇعۇن بئر قالىپتا قارماي بئلۉۉ - ۇشۇلار عانا ۅزۉن-ۅزۉ دارىلووعو جول اچات.
تۇۇرا قىيمىل-اراكەت جاسوو دەگەن ەمنە ؟ بۇل ورگانئزمدەگى ار بئر كلەتقا تىرئلىپ، قىيمىلعا كەلۉۉسۉ. وشوندو دەنەدە قاتىپ قالعان سۅۅك، بۇلچۇڭ، ومۇرتقا بولبويت، بۇت مەنەن قول مۇزداپ، كۅك تارتپايت، بۉت ورگانئزمدە قان جۉگۉرۅت. جاراتىلىشتا قىيمىلسىز ەچ نەرسە جوق، توقتوبوعون ەنەرگىيانىن عانا قىيمىلى بار. قايناعان جاشوو بار. وورۇلۇۇ ادامدى قاراچى - قىيمىل جوق، جاشوو جوق. قىيمىلداباعان كىشى كۅپ وورۇيت. وشون ۉچۉن كۉنۉگۅ قانداي كۅنۉگۉۉلۅردۉ جاساش كەرەكتىگى جۅنۉندۅ كەڭىرى سۅز الى الدىدا.
تۇۇرا تاماقتانۇۇ دەگەن ەمنە ؟ بۇل تابىگىي تاماقتانۇۇ دەگەن ەلە سۅز. سۅزسۉز ەلە چئيكى تاماقتانۇۇ ەمەس - ەنەرگىيالۇۇ "تىرۉۉ" تاماقتانۇۇ. ەڭ ەنەرگىيالۇۇ تاماق-اش - بۇل كۉرۉچ مەنەن دان ازىقتارى. تابىگىي ەنەرگىياسى جوق تاماقتار قۇرساقتى قامپايتقانى مەنەن، ورگانئزمدى ۇۇلاپ سالات. بۇل ەمى دىيەتاعا ولتۇر دەگەنگە جاتپايت، جالاڭ ەلە دان ازىقتارى مەنەن چۅپ-چار جەگىن دەگەن دا سۅز ەمەس، ەت داعى پايدالۇۇ، بئروق انى قانداي دايارداش كەرەكتىگىن بئلۉۉ زارىل.
تۇۇرا دەم الۇۇ دەگەن ەمنە ؟ بۇل ابا مەنەن بئرگە دەنەگە ەنەرگىيا كىرىپ، ار بئر كلەتقا دەم العانداي بولۇشۇ قاجەت. كۅپچۉلۉك ادام ۅپكۅسۉنۅ ابا كىرەر-كىرمەكسەن دەم الات. ۇشۇنۇن ايىنان قان ايلانۇۇ ناچارلاپ، ورگانئزم قىچقىلتەككە تويبوي قالات.
ەنەرگىيا الۇۇ دەگەن ەمنە ؟ بۇل دەنەنى بۉتۉندۅي اس مان-جەردىن، جاراتىلىشتىن ەنەرگىياسىنا بايىتۇۇ بولۇپ سانالات. دەنەدە ەنەرگىيا اققان بۇلاقتار بولوت، وشونۇ بئر قالىپتا قارماپ، اشىپ-تاشىپ كەتپەگەندەي، توقتوپ قالباعانداي الىپ جۉرۉۉ زارىل. ەنەرگىيا تۇۇرا ەمەس اقسا وورۇ جارالات. ەنەرگىيا اعىمى توقتوعوندو ادام كۅز جۇمات.
جاندۉينۅنۉن بەيپئلدىگى دەگەن ەمنە ؟ بۇل قاراڭعى ويدون، سوقۇر سەزئمدەن، جان قىينالعاندان، قورقۇنۇچتان، قايعىدان، كەيىپ-كەپچۉۉدۅن ارىلۇۇ. بۇل ۅزۉڭدۉ-ۅزۉڭ اياپ، ۅتكۅن چاق مەنەن جاشابا دەگەن سۅز. جاندۉينۅ جاي الىپ، بەيپئل تۇرمۇشتا جاشاپ، سۉكۉت چالعاندى ۉيرۅنۉۉ دەگەن سۅز.
جوعورۇدا ايتىلعانداردىن باارى ۅزۉنچۅ كەڭىرى سۅزگۅ، ۅزۉنچۅ ۉيرۅنۉۉگۅ جاتات. دەنسوولۇق سىستەماسى دال ۇشۇل مەتوتدوردون تۇرات. ەمى بۇل مەتوتدوردۇن ار بئرىنە توقتولۇپ، قانداي وورۇعا قانتىپ مامئلە قىلىشتى ۉيرۅنۅ باشتايلى.
ماشىققاندى بئلگەن اشىققاندى بئلبەيت
دەنسوولۇقتۇن ەڭ بئرىنچى ەرەجەسى: قاتۇۇ تۅشۅككۅ جاتۇۇ. بەكەرىنەن وورۇ كۅپ بولسو، ومۇرتقاڭدى دارىلا دەشپەسە كەرەك. قىرارقاڭداعى ومۇرتقالاردى قالىپقا سالىش ۉچۉن ەڭ العاچ قاتۇۇ تۅشۅكتۅ ۇقتوو زارىل.
ادامدىن 5 بۅلۉكتۅن تۇرعان 33 ومۇرتقاسى بار: 7 مويۇن ومۇرتقا، 12 تۅش ومۇرتقا، 5 بەل ومۇرتقا، بئر سۅۅككۅ ايلانىپ قالعان 5 بەلكۅچۉك ومۇرتقا جانا 3-4 ومۇرتقادان تۇرعان چىچاڭ. ومۇرتقالاردىن ورتوسۇندا كەمىرچەك مەنەن بايلامتالار جايعاشقان. ەڭ ئيكەمدۉۉسۉ مويۇن جانا بەل ومۇرتقالارى، تۅش ومۇرتقا انچەيىن ئيئلبەيت. بئرى-بئرى مەنەن بايلانعان ومۇرتقالاردىن ورتوسۇ مەنەن جۉلۉن (سپىننوي موزع) ۅتۅت. ومۇرتقالار جۉلۉندۉ قورعوپ تۇرات، ا جۉلۉن - بۇل باشقارۇۇچۇ بوربور، انسىز سۅۅك جانا بۇلچۇڭ سىستەمالارى، باشقا ورگاندار ئشتەي البايت. ار بئر ومۇرتقانىن قاپتالىنان بۇتاقتار ۅسۉپ تۇرات، الار جالپى قىرارقانى قورعوشوت. ومۇرتقانىن كىچىنەكەي تەشىگىنەن جۉلۉندۅن چىققان نەرۋ جىپتەرى چىعىپ، دەنەگە جايىلعان، الار دەنەنىن ار قىل بۅلۉكتۅرۉنۅ قىزمات قىلىشات.
مۇۇن جانا بايلامتا اپپارات بۇزۇلعاندا - ومۇرتقالار قاپتالعا چىعىپ جىلىشىپ، نەرۋ مەنەن قانتامىردى قىسىپ، قان ايلانۇۇ بۇزۇلات، نەرۋدەر دەنەنى تالىتات. ۇشۇنۇن ناتىيجاسىندا ار قىل وورۇلار پايدا بولو باشتايت.
ۅزگۅچۅ اياباي ئيكەمدۉۉ مويۇن ومۇرتقالارى تەز جىلىشىپ كەتەت. انىن ايىنان كۅز، كەبەتە، مويۇن، ۅپكۅ، ديافراعما، ىچ، بۅيرۅك، جۉرۅك، ۅت جانا ىچەگى ورگاندارىنا زالاقاسى تىيەت. ەگەردە مويۇندۇن 4-ومۇرتقاسى جىلىشسا، اندا كۅز، بەت، مويۇن، ۅپكۅ، ديافراعما، بوور، جۉرۅك، ۅت، تئشتەر، تاماق، مۇرۇن، قۇلاق وورۇي باشتايت.
ەگەردە كۅزۉڭۉز ناچار كۅرسۅ، تاماعىڭىز جە ىچىڭئز كۅپ وورۇسا - اندا تۅشتۉن 5-ومۇرتقاسى جىلىشقان بولوت.

تاماق-اشتىن جاردامى مەنەن وورۇلاردان ارىلۇۇ

kutman — Fri, 25 Jan 2013 18:53:38 GMT

تاماق-اشتىن جاردامى مەنەن وورۇلاردان ارىلۇۇ
سۅزۉبۉزدۉن باشىندا ايتىلعانداي، وورۇ - بۇل ورگانئزمدەگى تابىگىي مىيزامداردىن بۇزۇلۇشۇ. االامدى، ايلانا-چۅيرۅنۉ، تابئيعاتتى باشقارعان مىيزامدار ادام دەنەسىندە بۇزۇلعاندا، ەنەرگىيا تاپتاقىر باشقاچا تااسىر بەرە باشتايت. ىن مەنەن ياندىن تەڭ سالماقتۇۇلۇعۇ بۇزۇلۇپ، ەنەرگىيانىن توقتوپ قالىشى، اشىقچا بولۇشۇ، جە جەتپەي قالىشى - جاراتىلىشتىن مىيزامدارىنىن بۇزۇلۇشۇ دەپ اتالات.
دۉينۅدۅ ادام دەنەسىنە مەدىتسىنالىق جاردام بەرۉۉنۉن ەكى تۉرۉ بار. باتىش مەدىتسىناسى قان سىستەماسى ارقىلۇۇ دارى مەنەن تااسىر بەرەت. دارى قانعا قۇيۇلۇپ، بۉت دەنەگە تارايت. دارىنىن بئر بۅلۉگۉ وورۇعان ورگانعا بارات، قالعانى ورگانئزمگە جايىلىپ، دەنسوولۇققا زىيان كەلتىرەت. مايدا-چۉيدۅ جەڭئل وورۇلاردان دارى-دارمەك جاردام بەرەت، بئروق قاتۇۇ وورۇعا تۇرۇشتۇق بەرالبايت. ال ەمى دارى-دارمەك كۅپ ىچئلسە، زىيان عانا ەمەس، ۅلۉمگۅ بارابار.
چىعىش مەدىتسىناسى اتامزاماندان بەرى ەنەرگىيالىق سىستەما ارقىلۇۇ تااسىر بەرىپ كەلەت. ال - ورگانئزمدىن ەنەرگىيانى باشقارا بئلگەندىگى. ەنەرگىيانى تۇۇرا پايدالانۇۇ عانا دارتتان ساقايتات.
جاراتىلىش ادام بالاسىنا ەنەرگىياعا سۇعارىلعان ەڭ سونۇن تاماق-اشتى تارتۇۇلاعان. ەگەردە تاماق-اشتى تۇۇرا جەپ-ىچكەندى ۉيرۅنسۅك، اندان ۅتكۅن دارى جوق.
تاماق-اش مەنەن قانتىپ دارىلانسا بولوت ؟ بئر نەچە مىسال كەلتىرەيىن.
جالپى چارچاعاندا
دەنە دا، مەە دا، وي دا، كۅۅدۅن دا چارچاعاندا باردىق وورۇلار پايدا بولو باشتايت. ۅزۉڭۉزدۅن ۅزۉڭۉز ەلە چارچاپ، السىراي باشتاعانىڭىز - ورگانئزم "وورۇعانى قالدىم" دەپ بەلگى بەرە باشتاعانى. ەگەردە ۇشۇل ماالدا چارا كۅرسۅڭۉز - وورۇنۇ الدىن الا توقتوتۇپ قالساڭىز بولوت.
ەمنە ۉچۉن ادام بۉت جاعىنان چارچايت ؟ كى توقتوپ قالعاندا، دەنەدە جۉگۉرۉشۉ ازايعاندا. كۅبۉنچۅ مىنداي ابالعا نورماسىنان اشىقچا ازىقتانعان، پايداسىز تاماق-اشتان جەپ-ىچكەن كىشى چالدىعات. پايداسىز ازىقتار دەنەنى السىراتات، كىنى توقتوتوت دا، جالپى جونۇنان تالىقشۇۇ، چارچوو كەلەت.
ەگەردە تەز ەلە چارچاپ قالىپ جاتساڭىز، اندا سئز مالدىن ەتىن جانا مايلۇۇ تاماق كۅپ جەگەنىڭئز. قانتتى ازايتقىلا، ىن جانا يان تاماقتارىن تەڭ سالماقتاپ، ازىرااق جەپ-ىچكىلە، كۅرۅسۉڭۅر، چارچاباي، تالىقشىباي قالاسىڭار.
باش وورۇلار
باش وورۇ ەكى سەبەپتەن پايدا بولوت. بئرىنچىسى - مەە، انىن تۉتۉكچۅلۅرۉ جانا نەرۋدەر كەڭەيگەندە. مىنداي وورۇ ىندىن كۅپتۉگۉنۅن. ەكىنچىسى - مەە، انىن تۉتۉكچۅلۅرۉ جانا نەرۋدەر قىسىلعاندا. بۇل ياندىن كۅپتۉگۉنۅن. ەگەردە چەكەڭەردىن ۉستۉ، كۅزدۉن تەگەرەگى وورۇسا - ىندىن كۅپتۉگۉ. ەگەردە تۅبۅدۅن ىلدىي، باشتىن ارت جاعى وورۇسا - ياندىن كۅپتۉگۉ.
ىن كۅپ بولۇپ باش وورۇعاندا، ادام ىنگە كىرگەن ەتتى، مايدى، قارتوشقانى، پومىدوردۇ ج.ب. كۅپ جەگەن بولوت. ال تاماق-اشتاردى چەتكە قاعىڭىز دا، اندان كۅرۅ جاقشى بىشىرىلعان قاپۇستانى، سابئزدى جانا عرەچقانى جەڭئز. تاتتۇۇدان قاچىڭىز، لئموناد، دارى-دارمەك، قوفە ج.ب. دۉۉلۉكتۉرۉۉچۉ ىچئمدىكتەردى ىچپەڭئز، وشوندو باش وورۇ جوعولوت. وشوندوي ەلە كۅكچاي ىچىڭئز، ال ياندىن قاسىيەتى بار كىنى بەرەت دا، باشتى وورۇتپايت. كىچىنە الما شىرەسىنەن ىچكىلە، بئروق مۇزداق ەمەس، بئرىنچى قايناتقىلا دا، ىسىق بويدون ىچىڭئز.
ەگەردە باش وورۇ ياندىن كۅپتۉگۉنۅن بولۇپ جاتسا، اندا سئز تۇزدۇ كۅپ قوشوسۇز، قىزىل ەتتۉۉ بالىقتى جانا انىن ىكراسىن كۅپ جەيسئز. الاردى داروو توقتوتۇڭۇز دا، قالەمپىرگە (سترۇچقوۋىي پەرەتس) جانا بادىراڭعا ۅتۉڭۉز، بئروق كۅپ جەبەڭئز. المادان باشقا تاتتۇۇ جەمئشتەردى جەپ، كۅبۉرۅۅك سۇيۇقتۇق ىچىڭئز.
ەمى سۇۇق تئيگەندە، جۉرۅك، بۅيرۅك، بوور وورۇپ، از قاندۇۇلۇق بولعوندو قانداي تاماق-اش ىچىپ-جەيبئز، وشوعو ۅتۅلۉ.

تاتىمالدار جانا دەنسوولۇق

kutman — Fri, 25 Jan 2013 18:49:28 GMT

تاتىمالدار جانا دەنسوولۇق
№296 4-10-ىيۇل، 2008-جىل.

بئز تاتىمالداردى تاماققا «داامى جاقشى بولسۇن» دەپ قوشوبۇز. كۅپتۅگۅن تاتىمالدار تاماققا قۇرچ داام عانا بەربەستەن، دەنسوولۇققا دا پايدا الىپ كەلەت.
ئمبئر. وورۇتۇۇنۇ سەزدىربۅۅچۉ، جارانى ايىقتىرۇۇچۇ، سەزگەنۉۉدۅن ساقتووچۇ قاسىيەتكە ەە (ئمبئر – تروپىكالىق ۅسۉمدۉك، جىتتۇۇ، داامدۇۇ تامىرى تاتىمال قاتارى قولدونۇلات).
شافران. انەمئيادا، جۉرۅك-قان تامىر وورۇسۇندا قولدونۇۇ سۇنۇشتالات. قاندى تازالاپ، جىنىستىق جاقتان السىزدىقتى ايىقتىرۇۇدا قولدونۇلات.
زىرە (تمىن). تاماقتىن بات اش بولۇۇسۇن قامسىزداپ، جۅتۅلدۅ جاردام بەرىپ، اشقازان-ىچەگىدەگى وورۇتۇۇنۇ باسات. زىرەنى تاتىمال قاتارى عانا قولدونبوستون، چاي قاتارى دا دەمدەپ ىچسە بولوت. ال ۉچۉن 1 چاي قاشىق زىرەنىن ۇرۇعۇ 250 گرامم قايناق سۇۇعا سالىنىپ دەمدەلەت. 10 مۉنۅتتۅن سوڭ سۉزۉپ الىپ ىچە بەرسە بولوت. مىنداي چاي ىچتەگى عازدى ايداپ، ىچتىن كۅپكۅنۉن جوعوتوت.
قاردامون. پئياز، عورچىتسا، قالەمپىرگە سالىشتىرمالۇۇ ووزدۇن بىلجىرىن دۉۉلۉكتۉربۅيت. ىندئيالىق دارىگەرلەر « كۅڭۉل ايلانعاندا، اشقازاندا تاماق اش بولبوي كۅپكۅ تۇرۇپ قالعاندا قارداموندۇ قولدونسو جاقشى جاردام بەرەت » دەپ دالئلدەشەت.
عۋوزدىكا. جۉرۅك-قان تامىر وورۇلارىندا، ەس-تۇتۇمدۇ قالىپقا كەلتىرۉۉدۅ، برونحئتتە سۇنۇشتالات. مىندان تىشقارى، بۇل تاتىمال ىچتەيدى اچىپ، اشقازان-ىچەگىدەگى وورۇتۇۇنۇ سەزدىربەي قويۇۇچۇ قاسىيەتكە ەە.
شالفەي. تاماقتىن جاقشى سىڭئشىنە تۉرتكۉ بولۇپ، نەرۋ سىستەماسىن ەس الدىرات.
قۇرقۇما. مەكەنى ىندئيا بولعون ۅسۉمدۉك قاندى تازالاپ، بووردۇن ئشتۅۅسۉن جاقشىرتات. جۅتۅل مەنەن سۇۇق تئيىپ سەزگەنۉۉنۉن الدىن الات.
قورىتسا. سەزگەنۉۉنۉن الدىن الىپ، جارانىن بات بۉتۉشۉنۅ تااسىرىن تئيگىزەت. بوور، بۅيرۅك، تابارسىقتىن وورۇلارىندا دىيەتىكالىق تاماق مەنەن قوشو قابىل الۇۇ سۇنۇشتالات.
قىزىل قالەمپىر. اچۇۇ قالەمپىر مىنەرالدىق تۇزدارعا، ۋئتامىندەرگە، كۅمۉرتەككە، بەلوققو باي. س ۋئتامىنى لئمونعو قاراعاندا دال ۇشۇل تاتىمالدا كۅپ. تابئتتى اچىپ، قان ايلانۇۇنۇ جاقشىرتىپ، تاماقتىن بات سىڭئشىنە تۉرتكۉ بولعوندون سىرتقارى باقتەرئيالاردىن كۅپتۅگۅن تۉرلۅرۉن ۅلتۉرۉۉگۅ جۅندۅمدۉۉ. قىزىل جۉگۉرۉك وورۇسۇندا دا قولدونۇلات.
كۅڭۉل بۇرعۇلا!
تاتىمالداردان تۇندۇرما (ناستويقا) مىندايچا جاسالات: ستاقانعا 1 چاي قاشىق تاتىمال سالىنىپ، ۉستۉنۅ قايناعان 200 گرامم سۇۇ قۇيۇلۇپ، 2-3 مۉنۅت قويۇلات. تۇندۇرمانى ازدان ۇۇرتاپ ىچۉۉ كەرەك.

جاز جان دۉينۅگۅ مااناي، جانعا تۉيشۉك الىپ كەلىشى مۉمكۉن

kutman — Fri, 25 Jan 2013 18:40:37 GMT

جاز جان دۉينۅگۅ مااناي، جانعا تۉيشۉك الىپ كەلىشى مۉمكۉن
جاز كەلىپ، ادامدىن جاندۉينۅسۉندۅ جاڭىلانۇۇ بولۇپ جاڭى سەزئمدەر، جاڭى ەرگۉۉلۅر باشتالعانى مەنەن ادامدىن ورگانئزمىندە ۋئتامىن جەتئشپەي، السىروو باشتالىپ، ەسكى وورۇلار قوزعولۇپ، ادام وورۇعا تەز چالدىعىشى مۉمكۉن. ۇشۇل جاعدايدى بئلۉۉ ماقساتىندا مەدىتسىنا ئلئمىنىن قاندىداتى، دوتسەنت، ۋراچ تاڭاتار قاشەنوۋ مەنەن مايەكتەشتىك.
- تاڭاتار قاشەنوۋىچ، قىش چىعىپ، جاز كىرىپ، كۅكتۅم بولعون ۇباقتا ادام السىز بولۇپ، وورۇعا بات چالدىعات ەمەسپى. مۇنۇن سەبەبى ەمنەدە ؟
- بۇل كۅرۉنۉشتۉ جاراتۇۇچۇ بئر نەچە فاقتورلور بار. بئرىنچىسى مەتيورولوگىيالىق فاقتور. جاز كەلىپ، كۉن جىلىيت. جازىندا تۇرۇپ-تۇرۇپ ەلە قايرادان سۇۇق بولۇپ كەتەت. كۉن مەنەن تۉندۉن تەمپەراتۇراسىنىن ايىرماسى 15-20 سقا جەتىپ كەتەت. بۇعا ورگانئزم چىداي البايت. ادامدىن ئممۇندۇق سىستەماسى بۇعا قارشى تۇرۇپ، اياباي ئشتەيت. بۇل ۇچۇردا ال السىراي باشتايت، ال ەمى سىرتتان كىرگەن باقتەرئيالار مەنەن ۋىرۇستار بئر توپ كۉچتۉۉلۉك قىلىپ، وورۇنۇ ىرباتىپ جىبەرەت.
- ا باقتەرئيالار باردىق ەلە ۇچۇردا بئردەي تااسىر ەتەبى جە مەزگىلگە جاراشا باشقاچا بولۇشۇ مۉمكۉنبۉ ؟
- باردىق ۇچۇردا بئردەي ەمەس. انىن تااسىرى سىرتقى جانا ىچكى فاقتورلورعو بايلانىشتۇۇ بولوت. سىرتقى فاقتور - تەمپەراتۇرا، تاماق-اش، ىنفەكتسئيالىق ابال، ج.ب. ىچكى فاقتور ئممۇندۇق سىستەمانىن نەرۋ سىستەماسىنىن، ىچكى ورگانداردىن ابالى. دەنەدە ۋئتامىندەردىن جەتئشسئزدىگى، جوقتۇعۇ ئممۇندۇق سىستەمانى السىراتىپ، وورۇنۇن ىرباشىنا شارت تۉزۅت.
- مەزگىلگە بايلانىشتۇۇ قايسى وورۇلار كۅبۅيۅت ؟
- ەڭ بئرىنچى اللەرگىيالىق وورۇلار كۉچۅشۉ مۉمكۉن. جاڭى اچىلعان گۉلدۉن جانا جاڭى چىققان چۅپتۉن جىتى اللەرگىيانى پايدا قىلىشى مۉمكۉن.
ەكىنچىدەن، ادامداعى ۋئتامىندەردىن زاپاسى تۉگۅنۅت. قىشقا ساقتالعان مۅمۅ-جەمئشتەردە بولسو ۋئتامىندەر ازايىپ كەتەت. وشوندۇقتان ادامدا ۋئتامىن جەتئشسئزدىگى پايدا بولوت. بۇل ۇچۇردا ۋئتامىندىن باردىق تۉرۉ جەتئشسئز بولوت.
ۋئتامىن جەتئشسئزدىگى ادامدا ۅزگۅچۅ جاش بالداردا، قوش بويلۇۇ ايالداردا كۅپ وورۇلاردى كۉچۅتۅت.
- ۇشۇل ۋئتامىن جەتئشسئزدىگىن بۉگۉنكۉ جاشىلچا-جەمئشتەردى جەپ تولتۇرۇپ الابىزبى ؟
- تولتۇرا البايبىز. بئروق ۉزبۅي جەي بەرئش كەرەك. بالدارعا، قوش بويلۇۇ ايالدارعا ۋئتامىندەشتىرئلگەن تاماقتاردى بەرىپ تۇرۇۇ كەرەك. جە تاماققا ۋئتامىندەردى قوشۇپ جەش كەرەك.
- ازىر ساتىلىپ جاتقان تەپلىتسا جاشىلچالارى تولۇق قاندۇۇ ۋئتامىندەردى بەرە الابى ؟
- الاردىن داامى سۇپساق بولعونۇ مەنەن الاردا ۋئتامىندەر كۅپ.
- ۋئتامىن جەتئشسئزدىگى قايسىل ايعا چەيىن سوزۇلات ؟
- اۋئتامىنوز جازدا ەلە ەمەس، كۉركۉرۅگۅن كۉزدۅ دا بولۇشۇ مۉمكۉن. جاشىلچا-جەمئشتەر چىققان كەزدە اۋئتامىنوز تاپتاقىر جوق بولوت، ال ەمى گىپوۋئتامىنوز بولۇشۇ مۉمكۉن، بئروق ال دا ازايا باشتايت.
- اۋئتامىنوز، گىپوۋئتامىنوز ۇچۇرۇندا قايسى جاشىلچا-جەمئشتەردى كۅپ جەش كەرەك ؟
- مۉمكۉن بولسو باارىن جەي بەرئش كەرەك. ساقتالعاندارعا قاراعاندا جاڭى چىققانداردى جەگەن پايدالۇۇ. ۇقروپ، سەلدەرەي دەگەندەرگە بئز انچا ماانى بەربەيبئز. ۇشۇلاردى كۅبۉرۅۅك جەش كەرەك.
- ۋئتامىن جەتئشسئزدىك قايسى وورۇلاردى كۉچۅتۅت ؟
- باردىق وورۇلاردى كۉچۅتۉشۉ مۉمكۉن. سوعۇش ۇچۇرۇندا ۅزگۅچۅ، لەنىنگراد بلوقاداسى مەزگىلىندە اۋئتامىنوزدون كۅپ ادامدار ۅلۉپ قالعان. بئر مەزگىلدەردە كۅپ ۇباقىت دەڭئزدە جۉرگۅن اسكەرلەر دا وورۇعا چالدىعىشقان. ازىر مورياقتارعا ۋئتامىن كۅپ بەرئلەت.
- ۋئتامىندەردىن كۅپ بولۇپ كەتئشىنىن زىيانى جوقپۇ ؟
- زىيانى بار. باردىق نەرسەنىن ۅزۉنۉن چەگى، كەرەك دوزاسى بار. كلەتقالار ۋئتامىندەردى قابىل الىپ، اشىقچالارىن "سكلاتدارعا" ساقتاپ قويۇپ، كەرەك ۇچۇردا الىپ چىعىپ ئشتەتە بەرەت. ەگەر اشىقچا بولۇپ كەتسە، الار "سىرتقا" چىعىپ، قان مەنەن بارىپ مەەنى، باشقا ورگانداردى وورۇتۇشۇ مۉمكۉن. وشوندۇقتان باارى نورماسى مەنەن بولعونۇ جاقشى.
مايەكتەشكەن التىن قازىيەۋ

وورۇباعان ادام جوق، ايىقپاعان وورۇ جوق

kutman — Fri, 25 Jan 2013 18:38:57 GMT

وورۇباعان ادام جوق، ايىقپاعان وورۇ جوق
دەنسوولۇق سىستەماسى
(ۇلاندىسى. باشى ۅتكۅن سانداردا)
جاشىلچالار
جاشىلچاسىز مىكروبيوتىكالىق تاماقتانۇۇنۇ ەلەستەتىپ بولبويت. الاردا ۅمۉرگۅ زارىل باردىق ۋئتامىندەر مەنەن مىنەرالدىق زاتتار بار. تۉردۉۉ جولدور مەنەن داياردالعان جاشىلچا دان ازىعىنا قۇپ جاراشات. جاشىلچا جاڭى بىشقان كەزىندە دا، تۇزدالعاندا دا، قۇرعاتىلعاندا دا ەڭ پايدالۇۇ. قىشقىسىن ورگانئزم جاشىلچا دەلە تالاپ قىلبايت، بئروق اشقاباق، قاپۇستا جانا باشقالاردى جەپ تۇرۇۇ زارىل.
ەڭ پايدالۇۇسۇ - بۇل قاپۇستا. بئر كىلوگرامم قاپۇستادا بئر كىلوگرامم ەتكە قاراعاندا كۅبۉرۅۅك پايدالۇۇ زاتتار بار. سابئز دا وشوندوي. بۇل جاشىلچالاردى سۇۇقتا جەگەندە، ورگانئزمگە كۉچ-قۇبات بەرەت.
باكلاجان مەنەن قارتوشقادان قاچىش كەرەك. الاردا ىن عانا كۅپ بولبوستون، قاندى دا اچىتىپ جىبەرەت.
قاپۇستا
ەچ نەرسەگە الماشتىرعىس جاشىلچا. باردىق سورتۇ، باردىق تۉرۉ مىقتى. از قاندۇۇلۇققا، پوداگراعا، تسىنعاعا جاردام بەرەت، باش سىنىپ وورۇعاندا قاپۇستادان جاسالعان تاماق عانا ىچپەستەن، جالبىراقتارىن باشىڭىزعا قويسوڭۇز، وورۇ باساڭدايت. جاڭى بىشقان قاپۇستادان جاسالعان سالات پايدالۇۇ - اندا س ۋئتامىنى كۅپتۉك قىلات. جاقشى بىشپاعان قاپۇستا السىراتسا، ۅتۅ بىشقانى اشقازانعا كۉچ كەلتىرەت.
سابئز
سابئزدەگى ۋئتامىندەر جارا (يازۋا) جانا راق وورۇلارى مەنەن كۉرۅشكۅندۅ پايدالانىلات. كۅز جانا تەرى وورۇلارىن دا سابئز دارىلايت. كۅز قادئمكىدەي جاقشى كۅرۅ باشتايت. تاماقتى جاقشى سىڭىرىپ، تئشىڭەر قۇرتتاباسىن دەسەڭەر كۉنۉگۅ سابئز جەگئلە. ەمچەكتەگى بالاسى بار كەلىن سۉتۉن جاقشىرتىش ۉچۉن سابئز شىرەسىن ىچىپ تۇرعانى وڭ.
اشقاباق
اشقاباقتىن جۇمشاق ەتىندە ۋئتامىندەر مەنەن مىنەرالدۇۇ زاتتاردىن كەنى جاتات. ال ورگانئزمدەگى زىياندۇۇ زاتتاردى چىعارات، قانداعى مايدى كۅبۅيتتۉربۅيت، جۉرۅككۅ، ىچەگىگە، بۅيرۅككۅ، بوورعو جانا تابارسىققا داباا بولۇپ بەرەت. ۅزگۅچۅ، چئيكى ەتى جانا شىرەسى پايدالۇۇ. تابئيعاتتىن داانىشماندىعىنا تامشانسا عانا بولوت! انىن ۉستۉنۅ اشقاباق ۇزاق مۅۅنۅتكۅ ساقتالات - قۇرعاق، سالقىن جانا كۅلۅكۅ جەرگە قويۇپ قويۇڭۇز، قىشى بويۇ جاتسا دا پايدالۇۇلۇعۇن ەچ جوعوتپويت. بئر عانا ۅسۉپ چىققان جاعىن جەرگە قاراتىپ قويۇش كەرەك.
چامعىر (رەپا)
اتامزاماندان بەرى بۇل جاشىلچانى ەڭ كەرەكتۉۉ، ەڭ دارىلۇۇ قاراجات قاتارى پايدالانىپ كەلئشكەن. س ۋئتامىنى اپەلسىندىكىنەن كەم ەمەس. كۅپچۉلۉك ۅلكۅلۅردۅ مومپوسۇي قاتارى دا كۅرۉشكۅن: داامدۇۇ دا، قىتىراق دا، تاتتۇۇ دا - بالدارعا دەسەرت بولبوسوڭ قوە قال. انى سۇۇعا بىشىرباي، تابىگىي تۉرۉندۅ جەگەن جاقشى. سالاتقا جالبىراعىن دا قوشسو بولوت.
تاتتۇۇ قالەمپىر
كۉندۉن جاشىلچاسى. ۋئتامىندەر باارىنان كۅپ. بۇل قالەمپىر قانتامىرلارعا بئردەن بئر داباا. قانىڭىز جاقشى جۉگۉرسۉن، قۇباتتۇۇ بولسۇن دەسەڭئز قالەمپىر جەڭئز. تابىگىي تۉرۉندۅ.
پئياز
كۅپتۅگۅن دارتتارعا مىقتى دارى. كۉرۅۅ تامىرلاردى تازالاپ، ىنفەكتسئيالاردى ۅلتۉرۅت. پئيازدى تاماققا كۅبۉرۅۅك قوشۇپ جەسە، قاندى تازالايت. سۇۇق تئيگەندە، ساستۇموو بولعوندو بئر چىنىعا پئيازدىن شىرەسىن قۇيۇپ، بال قوشۇپ بئر كۉندۅ 3-4 جولۇ ىچكىلە، باشقا دارىنىن كەرەگى دا جوق. كۅكجۅتۅلگۅ قابىلساڭىز ورتوچو ەكى پئيازدى تۇۇراپ، بئر چىنى سۇۇعا قايناتقىلا دا، تۅرت سااتقا قويۇپ قويعۇلا. 2-3 ساات سايىن بئر چايقاشىقتان ىچىپ تۇرساڭىز، جۅتۅلبۅي قالاسىز.
بالىق جانا دەڭئز ازىقتارى
بالىق - ەتكە قاراعاندا تازا ازىق، ورگانئزم دا جاقشى سىڭىرەت. بالىق قارمالعاندان كىيىن ەكى كۉندۉن ىچىندە پايدالانىلىشى كەرەك. جالاڭ بالىققا ۅتكۅن دا بولبويت، كۉنۉمدۉك تاماقتىن 5 پايىزىن تۉزگۅنۉ وڭ.
ال ەمى دەڭئز ازىقتارىن كۅبۉرۅۅك جەگئلە. الاردا مىنەرالدىق زاتتار ابدان كۅپ. جاشىلچاعا قاراعاندا بالىرلاردا يود 150 ەسە، ماعنئي 80 ەسە كۅپ. قىزىل بالىرلاردا باناندان 30 ەسە قالتسئي كۅپ، تەمىر زاتتارى قىزىلچادان 200 ەسە كۅپ. دەڭئز قاپۇستاسى جۉرۅك بۇلچۇڭدارىن قورعويت.
كۅك چاي
كۅك چاي كۅپ وورۇعا داباا. قاندىن ايلانىشىن جاقشىرتات، كۅزدۉ اچىپ، جاقشى ويلونتوت، زىياندۇۇ زاتتاردى چىعارات، دەنەنى قىچقىلتەككە تويعۇزات، تئشتى قورعويت، تەرىنى تازالايت، ازقاندۇۇلۇقتۇ ايىقتىرات، زاارانىن چىعىشىن تۉزۅيت، كۅزگۅ تااسىرى كۉچ، تاماق سىڭىرتەت، سۇۇسۇن قاندىرات.

جاڭى جىلعا قاراتا جىلدىز تۅلگۅ

berexen — Tue, 01 Jan 2013 14:54:34 GMT

قوي (21.03 - 20.04)
دەنسوولۇق. بۇل جىلى دەنسوولۇعۇڭۇزعا جاقشىلاپ قام كۅرۉڭۉز. سەرگەك جاشوو وبرازىن ەمئتەن تۉزۅ بەرىڭئز. جامان اداتتاردان الىس بولۇپ، دايىما پروفئلاقتىكادان ۅتۉپ تۇرۇڭۇز. تاماق-اش راتسيونۇن دا جەڭئلىرەەگىنە الماشتىرىڭىز.
كەسىپ. جۇمۇشۇڭۇزعا ابدان قىلداتتىق مەنەن مامئلە قىلىڭىز. جۇمۇشتاعى مايدا پروبلەمالار كۅڭۉل بۇرباي جۉرۅ بەرسەڭئز، چوڭعو ايلانىپ كەتئشى ىقتىمال. اندىقتان، مايدا دەبەي، ەتئيات بولۇڭۇز. ەگەردە تىرىشچااقتىقتى، جووپكەرچئلىكتى بئرگە الا جۉرسۅڭۉز ئشىўئزدە ئيگىلىك بولوت.
فىنانسى. اقچا ۅزۉنۅن-ۅزۉ قۇيۇلۇپ تۇرات. بئروق، انى چاچىراندى قىلباي تۇۇرا پايدالانىڭىز. جىلان جىلى بۇل جااتتا دەمئلگەچئل، قىيمىلدۇۇ قويلوردۇ باالاشات. بۇل جىلى الىسقى جولدورعو كوماندىروۋقالار كۅپ كۉتۉلۅت.
مامئلە. قوي جىلدىزىنداعىلار بۇل جىلى سۉيۉۉ مامئلەسىندە بۇنتار بولۇپ چىعا كەلئشەت. ەموتسئيالار اشىپ-تاشىپ، سۉيۉشكۅندۅر ورتوسۇندا ۇرۇشۇۇ دا، ەلدەشۉۉ دا تەز بولوت. قاچان عانا كەلەركى جىل كەلاتقاندا مامئلەلەر تۇرۇقتاشىپ، قىلچايناشقان كۉندۅر ارتتا قالات.
بۇقاچار (21.04 - 20.05)
دەنسوولۇق. جىلان جىلى بۇقاچارلاردى ەنەرگىيالۇۇ بولۇۇعا چاقىرات. قىش مەزگىلىنىن اياعى مەنەن دەنسوولۇعۇڭۇز سولعۇندايت. اندىقتان، ورگانئزمدى تاارىنتپاي، جىل بويۇ قام كۅرۉڭۉز.
كەسىپ. جىلان جىلى بئزنەس مەندەر جانا چىعارماچىل ىنتەللىگەنتسئيا ۉچۉن جاقشى ساامالىقتارىن تارتۇۇلايت. بئزنەس مەندەر جاڭى دولبوورلور مەنەن ئشتەپ، ئشتىن كۅزۉن تابىشسا، چىعارماچىل بۇقاچارلاردىن جىلدىزى جانىپ، تاانىمال بولۇپ چىعا كەلئشەت. بۇل مەزگىل جاي ايلارىنا بارىپ تاقالات. باشقا سفەراداعى ادامدار مەنەن تاانىشۇۇ كۅپ بولوت.
فىنانسى. اقچاعا ابايلاپ مامئلە قىلىڭىز. ەگەردە سئزدەن قارىز سۇراشسا، استەيدئل باش تارتىڭىز. جىل بويۇ الا الباي قىينالاسىز. ۅزۉڭۉز دا بئرۅۅدۅن قارىز اقچا الباعانعا اراكەت قىلىڭىز.
مامئلە. بۇقاچارلار ۉچۉنمامئلەبئرقالىپتابولبويت. قونفلىكتتىن تولقۇنۇ ەكى جاشقا كۅپ ەلە جامان تااسىرىن بەرەت. بۇل ۇچۇر ۅزگۅچۅ ۉيلۅنۉۉ ۉلپۅت الدىندا جانا نارىستە كۉتۉپ اتقان ۇباقتا قايتالانات.
ەگىزدەر (21.05 - 21.06)
دەنسوولۇق. بۇل جىلى ەگئزدەر ۉچۉن دەنسوولۇق جااتىندا ولۇتتۇۇ دەلە ماسەلە جارالبايت. وشەنتسە دا سەرگەك جاشوو وبرازىن ۇنۇتپاڭىز. ال ەمى ەموتسئيا مەنەن دەنسوولۇقتۇن ايقالاشى تۇۇرا تارتىپتە جۉرسۅ دەپ تئلەسەڭئز، اندا پروبلەمالاردى جۉرۅككۅ جاقىن قابىل الباڭىز، قانداي عانا قىرداال بولبوسۇن سابىردۇۇ بولۇڭۇز. وشوندو عانا سئزدىن ورگانئزم دا، جاندۉينۅڭۉز دا وورۇبايت.
كەسىپ. بۇل جىلى ەگئزدەر جۇمۇشتاعى پروبلەمالارى مەنەن ۅزۉ مەنەن ۅزۉ بولۇشات. باشقالاردان جاردام كۉتۉپ كەرەگى جوق. وشەنتسە دا ەچ قاچان ۅز پوزىتسئياڭىزدان تايباعانعا اراكەت قىلىڭىز.
فىنانسى. بۇل جىلى چوڭ سۇمماداعى اقچا قوروتووردۇن الدىندا جەتى ۅلچۅپ بئر كەسىڭئز. چوڭ سۇمماداعى اقچا تالاپ قىلعان ار قانداي سۇنۇشتاردان باش تارتىپ قويعونۇڭۇز ەلە وڭ.
مامئلە. سۉيۉشكۅن ەگئزدەر ۉچۉن بۇل جىل مامئلەنى ساپاتتۇۇ جانا جاڭى تەپكىچكە كۅتۅرگۅنگۅ ۅبۅلگۅ تۉزۅت. ۉيلۅنبۅگۅندۅر ۉي-جاي قۇرۇپ، تۇرمۇشقا چىعالەكتەر بئر وچوقتۇن ەەسى بولۇشات. ال ەمى ۉيبۉلۅلۉۉلۅر ۉيۉندۅ بولسو مۇرداعىدان ىسىق مامئلە ورنويت. انۉچۉن جاڭى-جىلدى ەچ قانداي چىر-چاتاقسىز توسۇۇڭۇز قاجەت.
بۅيۅن (22.06 - 22.07)
دەنسوولۇق. بۅيۅندۅر ۉچۉن بۇل جىل دەنسوولۇق جاتتىندا ۉچكۅ بۅلۉنۅت. يانۋار ىچى ۅزۉن ناچار سەزىپ بئروق ەتىبار الباي جۉرۅ بەرگەن بۅيۅندۅر مارت-اپرەل ايلارىندا وورۇسۇن كۉچۅتۉپ الىشى مۉمكۉن. ۅزۉڭۉزگۅ جاقشىلاپ كۅز سالباساڭىز وورۇپ قالىشىڭىز ىقتىمال. ايرىقچا ەسكى وورۇڭۇز قوزعولۇشۇ مۉمكۉن. وشوندوي ەلە جايقىسىن دا ساق بولۇڭۇز.
كەسىپ. جىلان جىلى بۅيۅندۅرگۅ پروفەسسيونالدىق جاقتان كۅپ ەلە ۇباراكەرچئلىگىن بەرەت. كۉتۉلبۅگۅن تەكشەرۉۉلۅر، ۉزگۉلتۉككۅ ۇچۇراعان ئش مەزگىلى... ۅزگۅچۅ جاز مەزگىلىندە. كۉز ايلارىندا پروبلەمالار ۅز وردۇنا كەلە باشتايت.
فىنانسى. جالپىسىنان العاندا جىلان جىلى جاقشى قاراجات جااتىندا بۅيۅندۅرگۅ جاقشى ەلە كۅرسۅتكۉچتۅردۉ بەرەت. بئروق، بانكتان قرەدئت البوونۇ ەسكەرتەت.
مامئلە. ار بئر ەلە ادامدىن كۅزدۅن دالدوو قارماعان بئر سىرى بولسو كەرەك. بۇل جااتتا بۅيۅندۅردۉن جاشىرۇۇن سىرى سىرتقا چىعات. اندىقتان، سۉيۉۉدۅگۉ مامئلەدە ساق بولۇڭۇز.
ارستان (23.07 - 23.08)
دەنسوولۇق. بۇل جىلى ارستاندار وپتئمىست كەلئشىپ، وور جۉكتۅن ارىلعانداي جەڭئل جۉرۉشۅت. وشەنتسە دا اشىقچا ستاقان كۅتۅرۉپ، اشىقچا تاماق سۇعۇنۇۇدان باش تارتۇۇسۇ ابزەل. انداي نەرسە دەنسوولۇققا كەدەرگىسىن تئيگىزىپ قويۇشۇ تولۇق مۉمكۉن.
كەسىپ. بۇل جىلى ارستاندار كەسىپكۅيلۉگۉن جوعورقۇ دەڭگەەلدە كۅرسۅتۉپ، ئشىنەن جوعورۇلايت. ئشتەگى اتقارىلباي جۉرگۅن ماسەلەلەر شىر بۉتۅت.
فىنانسى. اقچا جااتىندا دا پوزئتىۋدۉۉ دىنامىكا بولوت. كىرەشە كۅبۅيۅت. وشوعو جاراشا چىعاشا دا كۅبۅيۉشۉ مۉمكۉن.
مامئلە. ارستاندار بۇل جىلى باشقا جاعىنان ئيگىلىكتۉۉ بولعونۇ مەنەن مامئلەگە كەلگەندە سۉيۉشكۅندۅر بئرى-بئرىنە ناارازى بولعون ۇچۇرلار كۅپ كەزدەشەت. انىن سەبەبى-جۇمۇشتۇن كۅپتۉگۉنۅن ارستاندار تۉگۅيۉنۅ كۅڭۉل بۇرباعاندىعىنان كەلىپ چىعات.
بئيكەچ (24.08 - 23.09)
دەنسوولۇق. بئيكەچتەر بۇل جىلى سپورت مەنەن كۅنۉگۉۉنۉ قولعو الىشى كەرەك. بۇل الاردىن سترەسستەن جانا چارچوودون چىعۇۇنۇن ەڭ بئرىنچى كۅمۅكچۉسۉ بولموقچۇ. ەكىنچىدەن تىنچتىقتى ساقتاش كەرەك.
پروفەسسئيا. كەسىپ جااتىندا ارستاندارعا جىلان جىلى پوزئتىۋدۉۉ بولوت. جەتەكچى بئيكەچتەر داعى جوعورۇ تەپكىچتەردى باعىندىرىشات. كۅڭۉلۉنۅ تۅپ كەلبەگەن كەسىپتى ارقالاپ جۉرگۅندۅر، ۅز قاالووسۇنداعى كەسىپتى ارقالاشىپ، كۅڭۉلۉ توق بولۇشات.
فىنانسى. بۇل جىل كىرەشە باي بولوت. جەتەكچى بئيكەچتەر قول الدىندا ئشتەگەن قىزماتكەرلەرىن اقچا ماسەلەسىندە تاارىنتپاي، الاردىن كۅڭۉلۉن العانعا جەتئشەت. كىرەشە كۉز، قىش ايلارىندا كۅپ تۉشۅت.
مامئلە. سۉيۉۉگۅ شانستار كۅپ. بئروق، كەپ انى قارماپ قالىشتا.
تارازا (24.09 - 23.10)
دەنسوولۇق. جىلان جىلى تارازالارعا كۅنۉمۉش اداتتان ارىلۇۇنۇ سۇنۇش قىلات. مىندايچا ايتقاندا ەرتەدەن كەچكە وتۇرا بەرۉۉ دەنسوولۇققا زىيان ەكەنىن ەسكەرتەت.
كەسىپ. قارەرا ەڭ باشقى اسپەكت قاتارى قارالات. ەگەردە جىلدىن جارىمىن تالىقپاي ەمگەكتەنسە، ەكىنچى جارىمىندا ماينابى چىعىپ، ئيگىلىكتىن ۉستۉنۅ تۇش بولوت.
فىنانسى. قاراجات جاعىنانا كۅپ قىيچالىش بولبويت. قاالاعانىن الىپ، قاالاعان جاعىنا بارا الات.
مامئلە. بۇل جىل الار ابدان ىديالدۇۇ بولوت. ۇنۇتۇلۇپ قالعان سەزئمدەر جاندانىپ، ال جاقشى ماانايدى تارتۇۇلايت.
چايان (24.10 - 23.10)
دەنسوولۇق. ەگەردە ۇتۇرۇمدۇق چارچوونۇ ەسكە الباعاندا، سالاماتتىق بئر قالىپتا ەلە بولوت. وشەنتسە دا جىلدىن ۉچ ايىندا ۅزۉنۅ قام كۅرۉپ، اباي سالا جۉرگۅنۉ جاقشى. بۇل ايلار-اپرەل، ىيۇن، وكتيابر.
كەسىپ. بۇل جااتتا چاياندار انچا دەلە اقتىۋدۉۉلۉگۉن كۅرسۅتۅ الىشپايت. وشوندوي ەلە قوللەكتىۋ اراسىندا كۅرالباستىققا تۇشۇعات. ەگەردە وشول نەرسەنى جەڭە السا اندا چاياندار مىندان دا جوعورقۇ تەپكىچكە كۅتۅرۉلۅت.
فىنانسى. جىلان جىلى چاياندارعا اقچانى ارى-بەرى چاچقاندى توقتوتۇۇنۇ كەڭەش بەرەت. سارامجال بولۇۇنۇ سۇنۇشتايت.
مامئلە. چايانداردىن جەكە جاشووسۇ قىزىقتۇۇ وقۇيالارعا باي بولوت. بئر ەلە ۇچۇردا مامئلە تاقتاشىپ، قايرا ەلە بئرى-بئرىنە كومپرومىسس ئزدەپ...
جااچى (22.11 - 21.12)
دەنسوولۇق. جااچىعا جىلان جىلى سالاماتتىق جاعىنان بئر دا نەگاتىۋ تارتۇۇلابايت. تەسكەرىسىنچە الاردىن ئممۇنئتەتى كۅتۅرۉلۉپ، نەرۋ سىستەمالارى قالىبىنا كەلىپ، تىنچ جاشوونۇ باشتان كەچىرئشەت.
كەسىپ. جالپىسىنان ئيگىلىكتىن جىلى بولوت. ۅزگۅچۅ چىعارماچىلىق مەنەن الەكتەنگەن جااچىلاردىن جولۇ بولوت. الار كۅپتۅن بەرى قىيالدانىپ جۉرگۅن پلانىن ئشكە اشىرىشات. ماملەكەتتىك مەكەمەلەردە ئشتەگەن قىزماتكەرلەردىن دا تاشى ۅيدۅ قۇلايت. بئر عانا نەرسە، بئرۅۅگۅ ەمەس، ۅزۉنۅ بەكەم ئشەنۉۉ كەرەك.
فىنانسى. جىلان جىلى جااچىلارعا اقچا جاعىنان كۅپ نەرسە ۇبادا بەرە البايت. تەسكەرىسىنچە، بئر توپ ماسەلەلەردى چەچۉۉدۅ اقچا تالاپ قىلىنىپ، باش وورۇنۇ پايدا قىلات. قىسقاسى چىعاشاسى كۅپ ئشتەرگە تۇشۇعاسىز.
مامئلە. ەيفورئياعا باتىپ الىپ چىعا الباعان ۇچۇرلار كۅپ ۇچۇرايت. اندىقتان، جىلان جىلى بااردىق نەرسەنى اقىل توقتوتۇپ چەچۉۉنۉ تالاپ قىلات. كۅپ ويلونۇۇ دا كەدەرگىسىن تئيگىزىپ قويۇشۇ مۉمكۉن. وشوندۇقتان چەچكىندۉۉ بولۇۇعا چاقىرات.
تەكەچەر (22.12 - 20.01)
دەنسوولۇق. بۇل جىلى ەس العانعا مۉمكۉنچۉلۉك بولبويت. وشول نەرسە ورگانئزمگە ۅز تااسىرىن بەرىپ، چارچاڭقى تارتىپ جۉرۅسۉز. اندىقتان، دەنسوولۇققا قام كۅرۉۉنۉ ەرتەلەپ باشتاي بەرىڭئز. انۉچۉن سپورت مەنەن ماشىعىپ، سەرگەك جاشوونۇ باشتاعانىڭىز وڭ.
كەسىپ. بۇل جىلى جىلان تەكەچەرلەرگە ئشتەگى ئيگىلىكتى ۇبادا قىلىشات. ار بئر ئيگىلىك سئزدىن تالىقپاس ەمگەگىڭئزدەن، تايىباس پوزىتسئياڭىزدان ەكەنىن ەسىڭئزدەن چىعارباڭىز.
فىنانسى. بۇل جىلى جامان ەمەس كىرەشە كىرەت. اندىقتان، « اقچا جوق » دەپ ايتقانعا ووزۇڭۇز باربايت.
مامئلە. تەكەچەرلەردىن جەكە جاشووسۇنداعى مامئلەسى ايرىم قىيىنچىلىقتاردى تۇۇدۇرات. كەە بئر جەردە ەكى جاش كومپرومىسس تابا الباي قىينالىشات. ۉيبۉلۅلۉۉ تەكەچەرلەر پلاندالباعان نەرسەدەن ۇلام تۉگۅيۉ مەنەن قايىم ايتىشۇۇعا كۅپ بارات.
سۇۇپەرى (21.01 - 19.02)
دەنسوولۇق. جىلان جىلى دەنسوولۇقتۇ جاقشىلاپ قارووعو كەڭەش بەرەت. ساسىق تۇموو، ئممۇنئتەتتىن تۉشۉپ كەتئشى سىياقتۇۇ ىلاڭداردان ساق بولۇڭۇز.
كەسىپ. جىلان جىلى بۇل جااتتا سۇۇپەرئلەردى بئر قالىپتا جۉرۉۉگۅ چاقىرات. انتكەنى، ورتودو انچا-مىنچا « ويۇندار » چىعىپ كەتئشى ىقتىمال. وشوندوي ەلە بۇل جااتتا سۇۇپەرئلەر قايتالانما كۉندۅردۉ باشتان كەچىرئشەت.
فىنانسى. اقچا بولۇپ تۇرات، بئروق، قايرا ەلە « قۇيۇلۇپ » تۇرات. بۇل كىرەشە كۅپ بولوت، چىعاشا دا كۅپ بولوت دەگەن سۅز.
مامئلە. بۇل جىلى سۇۇپەرئلەردىن جەكە تۇرمۇشۇ بۇرقان-شارقان ۅتۅت. الارعا كۅڭۉل كۅتۅرگۅن جاقشى جاڭىلىقتاردان تارتىپ دەپرەسسئياعا چەيىن تۉشۉپ كەتكەن اقىبال ۇبادالانات. بالكىم ەسكى سۉيۉۉڭۉزگۅ جولۇعاسىز، بالكىم جاڭى سەزئمدەر پايدا بولوت... قىسقاسى، ەموتسئيانىن دايراسىنا سۇعارىلاسىز.
بالىق (20.02 - 20.03)
دەنسوولۇق. سالاماتتىقتى ساقتوو، بەكەمدۅۅ ال ۅزۉڭۅزدۉن قولۇڭۇزدا. اندىقتان، وورۇپ قالعاندا دارى ئزدەبەي، وورۇعانعا جەتكىزبۅۅنۉن اراكەتىن قىلىڭىز. سپورت زالعا، باسسەينگە بارىڭىز. مىنداي جول مەنەن سئز دەنسوولۇقتۇ الدىن العان بولوسۇز.
كەسىپ. جىلان جىلى بالىقتارعا جەتەكچئلىك مەنەن جاقشى مامئلەنى بەكەمدۅۅنۉ سۇنۇش قىلات. جەتەكچئلىك سئز مەنەن ايرىم كەسىپتەشتەر اراسىنداعى كەلئشپەستىكتەردى جۅنگۅ سالىپ، ۅزۉنۉن سئزگە بولعون جاقشى پىكىرىن بئلدىرىپ، قىرداالدان سۇۇرۇپ چىعىپ كەتئشى مۉمكۉن.
فىنانسى. ۇقمۇش كىرەشە كىرىپ تۇرباسا دا، قاپچىعىڭىز بوش قالبايت. كۅپ ۇچۇردا ۉيدۅن تىش جۉرگۅنگۅ تۇش بولعوندۇقتان، اقچاڭىز جولعو كۅپ قورويت.
مامئلە. بۇل جىلى بالىقتار سۉيگۅندۅرۉ مەنەن ەمەس، تۇۇعاندارى مەنەن ماسئلەتتەشكەنگە تۇۇرا كەلەت. كۅپ ۇچۇردا « كۉنۅۅ كىمدەن كەتتى ؟ » دەگەن سۇروونۇن تۉيۉنۉن چەچە الباي قىينالاسىڭار.
بۇلاق: « ۇچۇر » . (N.J)